Negotin od A do Š

A – ARHIV NEGOTIN
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Kao posebna institucija, Istorijski arhiv u Negotinu osnovan je odlukom Narodnog odbora grada Negotina, a na predlog Uprave Muzeja 8 marta 1952. godine, pod nazivom Gradska državna arhiva u Negotinu. Savet za prosvetu, nauku i kulturu NR Srbije je već 26 juna 1952. godine potvrdio ovu odluku i na osnovu  Zakona o državnim arhivima doneo rešenje  u kome je stajalo: „Za područje rada novoosnovane Gradske državne arhive u Negotinu određuje se područje srezova krajinskog, ključkog i porečkog, koji se u tom cilju odvajaju od dosadašnjeg područja Gradske državne arhive u Zaječaru“. Do 1959. godine arhiv je nosio naziv Državni istorijski arhiv Negotin. Od 1959. godine do 1965. naziv je glasio Istorijski arhiv sreza Negotin. U periodu od 1965. do 1967. godine arhiv nosi naziv Istorijski arhiv sreza Zaječar – Negotin. I narednih godina ova institucija kulture je više puta menjala naziv, sve do 1996. godine kada dobija naziv koji nosi i danas.

Od februara 1996. godine u sastav Istorijskog arhiva u Negotinu ušlo je arhivsko odeljenje u Boru. Pripajanjem ovog arhivskog odeljenja došlo je do proširenja teritorijalne nadležnosti Istorijskog arhiva u Negotinu, pa je on danas nadležan za opštine Negotin, Kladovo, Majdanpek i Bor. Ukupna količina građe u arhivu iznosi 1.500 metara. Mikrofilmovane su Crkvene matične knjige (133) i digitalizovano je 70% ovih knjiga koje su kategorisane kao kulturno dobro od izuzetnog značaja. Arhiv je  institucija osnovana sa ciljem da se bavi zaštitom arhivske građe i registraturskog materijala, pored dokumenata koji se čuvaju u sklopu arhivskih fondova i zbirki, evidentira i podatke o stvaraocima i imaocima građe van Arhiva, u registraturama. Širok je spektar delatnosti i isti ima veliku funkciju. Kako su stvaraoci arhivske građe mnogobrojni a dokumenta koja se koriste u njihovom svakodnevnom radu sve obimnija, to pitanje evidencije, zaštite i preuzimanja predstavlja predmet intenzivnog prađenja i interesovanja službe za zaštitu arhivske građe i registraturskog materijala van Arhiva – Spoljne službe.

Tako Arhiv preko 30 godina na području koje pokriva, u sklopu obimnog posla, jedini vrši neposredan uvid, i preko svojih stručno osposobljenih radnika organizuje savetovanja i stručno pružanje pomoći, nadgleda i ustrojava pravilan sistem kancelarijskog poslovanja kod svih organa i organizacija stvaralaca arhivske građe.Negotinski arhiv je u proteklim godinama organizovao predavanja i seminare za administrativne radnike i radnike koji rade na poslovima Narodne odbrane u registraturama, u čemu je posebnu ulogu imala ova služba Arhiva, koja je bila prisutna i na drugim predavanjima bitnim za razmenu iskustava. Ova značajna institucija koja nastoji da se približi široj javnosti, odnosno što većem broju korisnika, nalazi se  u ulici Branka Perića br. 13 u Negotinu.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

B – BUKOVO MANASTIR
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Manastir Bukovo se nalazi na četiri kilometara jugozapadno od Negotina, na padini Bratujevačke kose, a pored samog starog puta Negotin – Zaječar. Manastirska crkva posvećena je Sv. ocu Nikolaju Mirlikijskom Čudotvorcu. Poreklo imenu manastira može se danas samo nagađati. Jedni misle, da je manastir dobio ime po bukovoj šumi oko manastira, drugi kažu da mu ime potiče od vodene ptice „bukavac“, kojih je ovde bilo vrlo mnogo u vremenu dok još nije bio isušen negotinski rit. Nagađa se čak i to, da bi mu ime moglo postati od Bukovskog manastira kod Bitolja, čiji su izbegli monasi pod najezdom Turaka došli u ove krajeve i iz nostalgije prema svom matičnom manastiru, nazvali i ovaj Bukovo. Kako stoji u zapisima upućenih, do 1833. godine, do oslobođenja od Turaka, manastir Bukovo se u pisanim izvorima javlja samo nekoliko puta. Pisanih spomenika o osnivaču i ktitoru, kao i vremenu nastanka manastira gotovo i da nema. Postoji samo nekoliko predanja o tome. Najrealnija pretpostavka bila bi da je manastir nastao u periodu turskih osvajanja, kada je prvi veći talas migracije s Kosova, Drine i iz Hercegovine počeo da naseljava zemljoradničke krajeve današnje Srbije, pa i dolinu Timoka sve do Negotinske Krajine i Dunava. U najstarije pisane izvore u kojima se pominje manastir Bukovo spadaju turski popisi iz 1454. i 1586. godine. U oba popisa iz Fetislamske nahije Bukovo se pominje kao manastir Svetog Nikole koji daje danak od sto osamdeset aspri osmanlijskom carstvu. Po slomu Prvog srpskog ustanka i pogibiji Hajduk Veljka Petrovića, krajinskog vojvode, 1813. godine, Turci ulaze u Krajinu i u osvetničkom pohodu pustoše sve pred sobom, te je i manastir Bukovo tada zapaljen. U tom požaru potpuno je izgoreo krov na crkvi. Manastir je tada za kratko vreme opusteo, ali već pet godina kasnije Turci izdaju dozvolu za obnavljanje crkava i manastira u Krajini u koje spada i Bukovo. Ipak, mnogo povoljnije političke i ekonomske prilike, omogućile su da manastir Bukovo  ponovo bude obnovljen 1837. godine. Tom prilikom knez Miloš je poklonio manastiru zvono.1839. godine za vreme starešinstva igumana Josifa (Milijevića) podignuta su u manastiru dva konaka. Manastir je ponovo stradao 1877. godine, u drugom srpsko-turskom ratu, ali već 1885. godine za starešinu manastira Bukovo dolazi arhimandrit Prokopije (Bujišić), jedan od vođa hercegovačkog ustanka, koji preduzima veliku obnovu manastira.  Na inicijativu arhimandrita Prokopija i ukazom Kralja Aleksandra I Obrenovića od 31. maja 1890. godine, na delu manastirskog imanja koje je dato državi pod zakup, osnovana je 1891. godine državna poljoprivredna škola za vinodelje i voćarstvo, u kojoj su među prvim učiteljima bili kaluđeri iz manastira Bukova. Značajni susreti odigrali su se baš u ovoj svetinji.

U Prvom svetskom ratu ovaj manastir doživljava bugarsku okupaciju, a sa njom i pljačku imovine i uništenje velikog dela šume. Po oslobođenju, u periodu između dva svetska rata, pored duhovnog i kulturnog značaja, manastir Bukovo postaje i ekonomski bitan činilac Negotinske Krajine. Sa starešinom, arhimandritom Ruvimom (Okanovićem), koji je završio najvišu poljoprivrednu školu u Dižonu u Francuskoj i bio veoma sposoban i preduzimljiv, manastir postaje nadaleko poznat i kao poljoprivredno dobro. Treba reći i to da u okviru proslave stogodišnjice Timočke eparhije, bratstvo Bukova učestvuje u svečanom dočeku patrijarha Varnave, koji pored ostalih gradova Timočke eparhije, posećuje i Negotin 22. septembra 1934. godine. Tih godina započeti su veliki radovi u manastiru. Nažalost, ti radovi na uređenju manastira i trudovi oko prosperiteta, kako manastirske ekonomije tako i čitavog negotinskog kraja, bivaju prekinuti izbijanjem Drugog svetskog rata. Teške ratne okolnosti, ipak, nisu sprečile manastirsko bratstvo da, koliko je to u njegovoj moći, pomažu unesrećeni narod i spasava stradalnike koji su u manastir dolazili, kako iz Negotina tako i iz svih krajeva zemlje i tu tražili duhovnu i materijalnu pomoć. Manastir uspeva da tokom celog rata pomaže narodnu kuhinju u Negotinu, bolnicu, dečiji dom, izbeglički dom. Svakog meseca šalje humanitarne pakete zarobljenicima u nemačkim logorima. Pored toga što su u manastir došli mnogi izbegli monasi, Bukovo prihvata i mnoge izbegličke porodice i skoro stotinu maloletne siročadi. Uz Božiju pomoć bratstvo manastira Bukovo je preživelo i prevazišlo svu ratnu strahotu ne sluteći da će oslobođenje doneti možda još teže dane, u svakom pogledu. Novembra 1945. godine, na osnovu zakona o „agrarnoj reformi, kolonizaciji i eksproprijaciji“, narodna vlast oduzima kompletno imanje manastiru i od 376 hektara koliko je tada posedovao, ostavlja mu samo 10 hektara u neposrednoj blizini samog manastira. Negotinska opština je 1964. godine  prihvatila da pomogne obnovu, već ruiniranih zgrada u manastiru, kao i dovršetak kule zvonika koja je počela da se zida još 1940. godine. Najzad, zvonik je stavljen pod krov 1966. godine. Bukovo je imalo čast da 19. septembra iste godine ponovo ugosti srpskog patrijarha, ovog puta patrijarha Germana.U nedostatku muškog monaštva, novoustoličeni vladika Metodije, odlučuje da Bukovo pretvori u ženski manastir. Dolaskom dveju monahinja iz Miljkovog manastira Braničevske eparhije, zvanično, 15. aprila 1972. godine Bukovo postaje ženski manastir. Preuzevši upravu manastira, nova nastojateljica, monahinja Serafima (Petrović) sa sestrinstvom koje se iz godine u godinu uvećavalo, počinje da sakuplja sredstva za obnavljanje manastirskih zdanja, naročito južnog konaka, čije renoviranje uspevaju da završe 1976. godine. U jesen 14. oktobra obavljeno je i osvećenje novopodignute kapele u sklopu konaka, koju su posvetili samom prazniku na koji je osvećenje i izvršeno, Pokrovu Presvete Bogorodice. Blagoslovom episkopa Milutina (Stojadinovića), a zalaganjem igumanije Serafime i celokupnog sestrinstva, uz pomoć Opštine Negotin, Zavoda za zaštitu spomenika kulture i mnogih privrednih subjekata, 1986. godine izvršeno je kompletno renoviranje zapadnog konaka koji je i danas u funkciji.

Hoteći da ispuni želju sestrinstva, novopostavljeni vladika Justin (Stefanović), koji je 1992. godine zamenio blaženopočivšeg episkopa Milutina, daje kanonski otpust sestrama. Kako je i vladika Justin imao želju da u svojoj eparhiji ima barem jedan muški manastir 26. februara 1994. godine Bukovo ponovo biva pretvoreno u muški manastir. Vladika Justin je svojim revnosnim arhipastirskim radom za kratko vreme uspeo da u povereno mu stado Timočke eparhije unese novi duhovni polet i da mnogim ljudima otvori duhovni vid i probudi svest o značaju Crkve i potrebi čoveka da se kroz istu spasava. Još uvek mlado bukovsko bratstvo je imalo veliku čast da ugosti blaženopočivšeg patrijarha Pavla 14. septembra 2001. godine, koji je u manastiru i prenoćio da bi sutradan izvršio osvećenje nove crkve u obližnjem selu Dušanovcu. Bratstvo sa o. Ilarionom na čelu 2003. godine pokreće projekat zidanja potpuno novog konaka na temeljima južnog, koji je već bio potpuno urušen. Ova Svetinja je ugostila i brojne ugledne ličnosti.Tokom davno proteklih godina, pored redovnih monaških aktivnosti, tadašnje bratstvo je imalo i poslušanja u najpre krojačkim radionicama u okviru samog manastira a potom i stolarske. Ipak, tradicija gajenja vinove loze i proizvodnje vina u Negotinskoj krajini neraskidivo je vezana za manastir Bukovo koji je zbog svog geografskog položaja, izuzetno povoljnih klimatskih uslova i osobenog tipa zemljišta na svom imanju, kroz vekove predstavljao sinonim i glavno obeležje vinogradarstva i vinarstva ovoga kraja. Oduzimanjem imanja 1945. godine u manastiru je ta tradicija nažalost, prekinuta. Budući da je deo oduzetog imanja vraćen manastiru, vladika Justin daje blagoslov da se vinogradarsko-vinarska delatnost obnovi i tradicija nastavi. Bratstvo manastira Bukovo odlučuje da na površini od 2 hektara podigne jedinstveni zasad Crne Tamjanike i odluku sprovodi u delo novembra 2009. godine. Time je, autohtona i drevna sorta ovoga kraja ne samo sačuvana od zaborava i bukvalnog iščeznuća, već je stvorena i osnova za stvaranje jednog novog, izvorno-srpskog vina. Ujedinjujući tradiciju i savremenu tehnologiju, a uzdajući se na prvom mestu u pomoć Božiju, bratstvo danas brižljivo neguje manastirski vinograd i drevnu Crnu Tamjaniku i  pokušava da negotinskom kraju povratiti renome kakav je nekad imao, proizvodeći vrhunska vina dostojna ovog podneblja. Kako je manastir između dva Svetska rata bio veoma aktivan u pčelarenju, Božijim promislom, tradicija je opet nastavljena. Osim ovih tradicionalnih monaških poslušanja bratstvo je aktivno i u izradi dokumentarno umetničkog fotografskog i video materijala vezanog za život i događaje u manastiru i eparhiji. U nadi, da je sav danas vidljivi napredak manastira, samo spoljna manifestacija onoga što bi trebalo da bude pravi unutrašnji sadržaj monaške zajednice, bratstvo i danas, poučeno burnom istorijom manastira, hrabro gleda u budućnost svesno činjenice, da svaki trud, a prvenstveno trud na svom ličnom usavršavanju u dobrodetelji i svemu onom što daje punoću i smisao monaškog života, doprinosi boljitku ne samo ličnom već i cele Crkve i države.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

V – VRATNJANSKE KAPIJE
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Mnogo je onih koji su pisali o Vratnjanskim kapijama, koje se nalaze u blizini Manastira Vratna, na planinskoj rečici, bistroj i pogodnoj za ribolov, upravo gde su ogromna kamena vrata-kapije, koje je priroda načinila “bez dleta i čekica”. Prva kapija nosi ime Veliki prerast, druga Mali prerast, a treća Suvi prerast. Ceo kompleks Vratne, selo, manastir i kapije, okružen je rekama i šumama i predstavlja jednu od najzanimljivijih turističkih destinacija Negotinske krajine. Ovi “dragulji” su od Negotina udaljeni svega tridesetak kilometara.

Lepotu Vratnjanskih kapija upotpunjuju i srednjovekovni Manastir Vratna, kao i istoimeno lovište sa velikim stadom muflona i krdom jelena lopatara. Vratnjanske kapije, prirodni kameni mostovi nastali poniranjem reke Vratna ispod krečnih grebena, sigurno su jedan od najsjajnijih bisera Istočne Srbije. Za ovaj dragulj nažalost malo se zna, a po lepoti i osobenostima, nadmašuju mnoge poznate eko destinacije i to ne samo u ovom delu Srbije. Još su daleke 1895 godine privukle pažnju Jovana Cvijića, a u XXI veku, osim lokalnog stanovništva, malo ko zna za ovaj mali raj na zemlji. Mala kamena kapija duga je 15 a Velika čak 45 metara i teško su prostupačne, ali onim upornim, koji se do njih probiju, zastaje dah od lepote prizora.

Netaknuta priroda, čist vazduh, pogled koji puca na sve strane. Tišinu remeti samo žubor reke i cvrkut ptica, ima ih 57 vrsta selica i stanarica, od predatora do pevačica. Specifična  drvenasta i žbunasta flora se ovde nastanila još u ledenom dobu, ima bukve, oraha, jorgovana, jasena. Na stenama i pašnjacima raste oko 400 vrsta trava od kojih su mnoge lekovite. Područje Vratne predstavlja oazu čiste i netaknute prirode. Zbog samo dela navedenog o lepotama ovog kompleksa,slobodno se svi koji su ovde bili, slažu, da je  ovo jedna od najatraktivnih eko destinacija naše zemlje.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

G –  GIMNAZIJA NEGOTIN
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Gimnazija u Negozinu je među najstarijim srednjim školama u našoj zemlji. Polugimnazija u Negotinu (dvogodišnja Glavna škola)  počela je sa radom 10. septembra davne 1839. godine odlukom Državnog saveta i potvrdom Namesništva Knjaza Srpskog o preseljenju Zaječarske polugimnazije (Glavne škole) u Negotin. 1860. godine je došlo do ukidanja Negotinske gimnazije, kada je vraćena u Zaječar, da bi 1867. godine bila ponovo preseljena u Negotin. Zidanje nove zgrade završeno je 1898. godine, pa je do 1902. godine radila kao privatna, a od 1902. do 1915. godine kao državna nepotpuna (šestogodišnja) polugimnazija. U vreme balkanskih ratova (1912/1913.. godine) i prvog svetskog rata (1915. do 1918.) nastava se u gimnaziji izvodila na bugarskom jeziku. Obnova rada Negotinske šestorazredne gimnazije usledila je odmah posle oslobođenja od bugarske okupacije, a od 1920. godine Negotinska gimnazija je postala potpuna (osmorazredna), da bi od školske 1929/30. godine bila državna realna gimnazija. Dogradnja dva krila zgrade završena je 1930. godine, pa su na taj način dobijene dve sale: svečana i fiskulturna i šest učionica. Svoj prvi veliki jubilej 100-godišnjicu postojanja, Negotinska gimnazija je proslavila 1939. godine. Uoči i u toku drugog svetskog rata Gimnazija je radila u pogoršanim uslovima, a u toku rata bila je dosta oštećena. Teški uslovi rada u Negotinskoj gimnaziji bili su i u prvih deset godina od oslobođenja Negotina. U svom obrazovno-vaspitnom radu, Negotinska gimnazija je radila po planovima i programima koji su se često menjali. Tako su, u periodu od 1955. do školske 1979/80. godine, izvršene dve reforme školskog sistema (1960. sa korekcijom 1965. godine i radikalna reforma 1976. godine sa prelaskom na srednje usmereno obrazovanje od školske 1977/78. godine).

Radi uspešnosti sprovođenja nastavnog plana i programa, u Negotinu je 1978. . godine formiran Obrazovni centar „12. septembar“ sastavljen od tri negotinske srednje škole: Gimnazije „Predrag Kostić“, Poljoprivredne škole „Rajko Bosnić“ i Mašinsko-elektrotehničke škole „Ivo Lola Ribar „. Navedeni Obrazovni centar rasformormiran je 1990. godine. U međuvremenu, 1986. godine donet je novi nastavni plan i program za škole srednjeg usmerenog obrazovanja sa kojim je predviđeno usmerenje od prvog razreda, a ne od trećeg kao do tada, i Gimnazija je dobila tri struke: prirodno-matematičku, ekonomsko-komercijalnu i hemijsko-tehnološku. Zbog potrebe povećanja školskog prostora, a i da bi se dostojno obeležila 150.-godišnjica postojanja i rada Negotinske gimnazije, tokom leta 1989. godine, školska zgrada je dograđena i dobila sadašnji izgled. Taj redak jubilej obeležen je septembra iste godine u vreme tradicionalnih Mokranjčevih dana. Školske 1990/91. godine, posle četrnaest godina prekida, Gimnazija u Negotinu ponovo je upisala učenike koji će se školovati po gimnazijskim programima: po dva odeljenja društveno-jezičkog i prirodno-matematičkog smera. Škola ima 16 odeljenja i u njoj radi 38 profesora, direktor, psiholog, pedagog, bibliotekar, sekretar, šef računovodstva, obračunski radnik, domar i pet pomoćnih radnika.U toku više decenija rada Negotinska gimnazija je odnegovala plejadu poznatih pregalaca na svim poljima delatnosti: naučnike, umetnike, tehničku intelegenciju, državnike, političare, ratnike i vojne komandante.
Za dugogodišnji uspešan rad, Negotinska gimnazija je dobila visoka priznanja: 1939. godine odlikovana Kraljevim ordenom Svetog Save I reda; 1969. godine Ordenom zasluga za narod sa zlatnom zvezdom; 1974. godine Septembarsku nagradu grada Negotina; 2002.god. Orden Svetog Save (Ministarstvo prosvete RS). Uporedo sa navedenim priznanjima, činjenica je da Negotinska gimnazija ima veliki ugled koji je stekla dajući svojim učenicima solidnu osnovu za studije, zbog čega smo ponosni i što nam daje snagu da još kvalitetnije radimo.

Gimnazija je nosila ime po svom profesoru srpskog jezika Predragu Kostiću do Odluke o izmenama i dopunama Odluke o mreži srednjih škola u Republici Srbiji, kada je na zahtev učenika i radnika škole, a uz saglasnost lokalne samouprave, promenjen u Negotinska gimnazija (2003.god.). U skladu sa reformom školstva tokom školske 2003-04. oformljen je školsko razvojni tim, koji je načinio školski razvojni plan i projekat „Škola za korak u budućnost“. U školskoj 2004-05. profesori Negotinske gimnazije su učestvovali na Konkursu Zavoda za unapređenje nastave, pri čemu su dva rada (hemija i računarstvo i informatika) uvršćena u bazu znanja dostupnu svim školama, čime je dat doprinos uvođenju inovacija i osavremenjavanju nastave. Svakako treba spomenuti i činjenicu da je Gimnazija u Negotinu, za dugogodišnji uspešan rad,  dobila visoka priznanja: 1939. godine odlikovana Kraljevim ordenom Svetog Save I reda; 1969. godine Ordenom zasluga za narod sa zlatnom zvezdom; 1974. godine Septembarsku nagradu grada Negotina; 2002.god. Orden Svetog Save (Ministarstvo prosvete RS). Uporedo sa navedenim priznanjima, neosporno je da Negotinska gimnazija, koja je i poslednjih godina imala zapažena priznanja,i sada ima veliki ugled koji je stekla dajući svojim učenicima solidnu osnovu za studije.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

D – DANI DUNAVA
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Međunarodni Dan Dunava  obeležava se u 14 evropskih zemalja potpisnica Međunarodne konvencije o saradnji na zaštitii održivom korišćenju reke. Konvencija je osnov za saradnju država radi zaštite najveće evropske reke na čijem slivu živi više od 80 miliona ljudi. Dunavu u čast, manifestacija koja je posvećena deci ali i onim starijim o očuvanju eko-sistema ove reke,Negotin je jedan od onih sredina koji su se i ove godine pridružili obeležavanju ovog značajnog događaja. Likovnom radionicom u Gradskom parku, kreativnom radionicom u domaćinstvu „Angelinin konak“ i manifestacijom „Dan Dunava 2017“ na Kusjaku je obeležen međunarodni dan reke koja kroz ovu opštinu protiče u dužini od 40 kilometara. Dan Dunava koji se obeležava podsećamo u četrnaest podunavskih zemalja pod sloganom „Sačuvajmo Dunav“ ove godine održan je deveti put na Kusjaku kod Negotina. Manifestaciji su prisustvovali Vladimir Veličković, predsednik Opštine Negotin i Dalibor Mašić, član Veća zadužen za sport i omladinu ukazao je na značaj Dunava i manifestacije.Opština Negotin je imala sreću da je deo dunavske rute.Ove godine najavljeni su i  radovi na sanaciji priobalnog postojećeg puta od Mihajlovca ka Kusjaku u dužini  3  kilometra, s obzirom na to da je nakon usaglašavanja projekta sa novim Zakonom o planiranju i izgradnji izdato odobrenje za sanaciju. Predstoje i planovi a u okviru mogućnosti,  da se urede plaže koje će  obogatiti letnju ponudu i naučiti kako da koristimo prednosti koje Dunav pruža.“

Brojna takmičenja upotpunila su ovaj dan od Kusjačke regate do takmičenja u veslanju, pripremanja riblje čorbe i pecanju. Od ranih jutarnjih sati takmičili su se pioniri i pionirke u pecanju. Dvadesetak učesnika takmičenja u pecanju dobilo je nagrade koje su obezbedili Udruženje ribolovaca „Timok“ i Turistička organizacija. U regati od Mihajlovca do Kusjaka učestvovalo je desetak čamaca i najveselija posada bili su „Negotinci“.

Svi posetioci su imali priliku da se posluže besplatnom ribljom čorbom koja je pripremana u posebnom kazanu. Pripremljeno je blizu 400 porcija. Za dobro raspoloženje bili su zaduženi bend “Play on” i “Kontrakord i Đole Boemi”. I ove godine mnogobrojni posetioci bili su u prilici da su uživali i u besplatnoj vožnji katamaranom. Pokrovitelji manifestacije bili su Opština Negotin, Ministarstvo poljoprivrede -direkcija za vode a organizatori  Opštinska organizacija sportskih ribolovaca „Timok“ i Turistička organizacija opštine Negotin. I 2018. godine negotinci su obeležili Dan Dunava.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Đ –  ĐORĐE STANOJEVIĆ
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Prva hidroelektrana u Srbiji je bila puštena 1900. godine i to sa Teslinim sistemom višefaznih struja, elektrocentrala „Pod gradom“ u Užicu na Đetinji. Zaustavljena 1970, pa ponovo pokrenuta 2000. i radi i danas. Druga hidrocentrala je puštena na rečici Vučjanka u blizini Leskovca 1903. godine. Radi i danas. Za ove dve i još mnoge hidrocentrale sagrađene pre Prvog svetskog rata u Srbiji zaslužan je Đorđe Stanojević. Đorđe M. Stanojević (Negotin, 7. april 1858 — Pariz, 24. decembar 1921) je bio srpski fizičar, profesor Velike škole, profesor i rektor Beogradskog univerziteta. Zaslužan je za uvođenje prvog električnog osvetljenja i izgradnju prvih hidroelektrana u Srbiji. Stanojević je rođen  7. aprila daleke 1858. godine u Negotinu, gde je završio četiri razreda osnovne škole i četvororazrednu nižu gimnaziju. Više razrede gimnazije završio je u Beogradu, zatim je 1877. upisao Prirodno-matematički odsek Filozofskog fakulteta u Beogradu. Tih godina je, još kao visokoškolac, pisao svoje prve stručne radove. Godine 1881. diplomirao je na Velikoj školi u Beogradu i profesor Kosta Alković ga je zadržao kao asistenta pripravnika na Katedri za fiziku. Iste godine boravio je u Parizu na prvoj međunarodnoj izložbi o elektricitetu. Na položaju asistenta je ostao do 1883. godine kada je položio profesorski ispit iz fizike, mehanike i astronomije. Iste godine je postavljen za profesora fizike u Prvoj beogradskoj gimnaziji. On se  bavio  i istraživanjima iz oblasti fizike, mehanike, astronomije, kao i novim tehničkim pronalascima: fotografijom u boji, rashladnim uređajima i drugim oblastima. U periodu od 1883. do 1887. godine bio je, kao pitomac Ministarstva vojnog, na studijama i radu u najpoznatijim astronomskim i meteorološkim opservatorijama Evrope (Potsdam, Hamburg, Medon, Grinič, Kju, Pulkovo).

Zbog svojih rezultata dobio je poziv od strane Pariske opservatorije da učestvuje u naučno-istraživačkoj ekspediciji radi proučavanja Sunca i to u Petrovsku gde je učestvovao u proučavanju potpunog pomračenja Sunca, a dve godine kasnije i u drugoj naučno-istraživačkoj ekspediciji radi proučavanja Sunca i termičkog spektra u Sahari. Za to vremene, i nešto kasnije, objavio je nekoliko naučnih radova iz astrofizike u izdanjima Pariske akademije nauka. To su prvi naučni radovi iz astronomije uopšte kod Srba.Đorđe Stanojević je mnogo puta boravio u evropskim gradovima gde je učestvovao na skupovima i izložbama iz raznih oblasti nauke i tehnike, prikupljao znanja i iskustva koja je, odmah potom, pokušavao preneti u svoju zemlju. Zaslužan je za uvođenje prvog električnog osvetljenja u Beograd i tadašnju Srbiju, krajem osamdesetih godina 19. veka, umesto do tada preovlađujućeg gasnog osvetljenja. To je Beograd uvelo među prve prestonice Evrope sa potpuno električnim osvetljenjem. Godine 1887. postao je redovni profesor fizike i mehanike na Vojnoj akademiji, a 1893. je postao redovni profesor eksperimentalne fizike na Velikoj školi u Beogradu. Sredinom prvog desetleća dvadesetog veka je postao redovni profesor Univerziteta u Beogradu, a 1909. godine i dekan Filozofskog fakulteta u Beogradu. Školske 1913/1914. godine postavljen je na mesto rektora Beogradskog univerziteta, i na tom mestu ostao sve do 1919. godine. Bio je prijatelj i poštovalac dela Nikole Tesle, napisao je knjigu „Nikola Tesla i njegova otkrića“, Beograd, 1894. godine. Više godina je radio na izučavanju mogućnosti izgradnje električnih centrala u Srbiji, a naročito mogućnosti korišćenja vodnih tokova u tu svrhu, proučavao je hidroenergetske potencijale reka u Srbiji. Zaslužan je za izgradnju prvih hidroelektrana u Srbiji: Užice na Đetinji, Vučje na Vučjanci, Niš na Nišavi, Veliko Gradište na Peku, Vlasotince na Vlasini, Ivanjica na Moravici i Zaječar na Timoku. Konstruisao je i Beogradsku termocentralu, a zaslužan je i za prvo demonstriranje radija 1908. godine u Beogradu. U svojim predavanjima na Fizičkom institutu Velike škole, juna 1901. godine, Stanojević je zaključio da „…Vodopad koji najviše snage u sebi ima, bez sumnje je vodopad Vučjanskog potoka blizu sela Vučja“, oko 17 kilometara daleko od Leskovca. Na tom mestu, voda pada u nekoliko skokova, koji nisu daleko jedan od drugoga i nose razne nazive kao: Dev Kazan, Đokin Vir, itd., sa visine veće od 100 metara. Količina vode iznosi pri maloj vodi oko pola kubnog metra, te i snaga koju taj vodopad može da dâ, izneće oko 500 parnih konja. Po želji nekoliko uglednih građana Leskovca, prostudirao sam pitanje o dovodu te snage u Leskovac i našao da bi se ono na srazmerno lak način moglo izvesti. Za prvo postrojenje imalo bi se uzeti 500 parnih konja podeljeno na dve turbine i dinamo mašine od po 150 konja. Na taj način bi, prema potrebi, radila samo jedna turbina, ili obe, a u izvesnim slučajevima služile bi jedna drugoj za rezervu.“ Umro je 24. decembra 1921. godine u Parizu. Zarad njegovih dela i dostignuća Elektroprivreda Srbije povodom svog dana, 6. oktobra, dodeljuje priznanje „Đorđe Stanojević“ za doprinos u razvoju srpske elektroprivrede. Bista Đorđa Stanojevića ispred zgrade beogradske elektrodistribucije u Masarikovoj ulici.

Pri kraju života celokupnu nepokretnu imovinu u svome rodnom gradu Negotinu, zaveštao je kao legat Negotinskoj gimnaziji, da bi se od prihoda školovao jedan talentovan i jedan siromašan učenik.Način na koji je radio, veliko poznavanje struke, ozbiljnost i čestitost u radu, ostavili su trajni trag na rad Đorđa Stanojevića, a njegov doprinos razvitku Srbije, označava novu eru ne samo u privrednom već i opšte kulturnom pogledu, s toga sa pravom možemo reći da je sin ovog tla i ponos  Negotina i negotinaca. U prostorijama Elektrodistribucije u Negotinu, nalazi se spomen soba posvećena ovom velikom srpskom naučniku o kome su i negotinci pisali, pevali, knjige objavili, svoj trg i veliki broj ulica, nazivimaupravo njemu posvetili.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

E –  EHO – muzičko likovna kolonija
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Eho-muzičko-likovna kolonija, svoju priču u slavu umetnosti, započela je 1999. godine. Ovaj internacionalni muzičko-likovni festival, godinama unazad, okupljajući muzičare i slikare iz naše zemlje i inostranstva, uspešno organizuje Dom kulture Stevan Mokranjac u Negotinu. U ovoj godini, nastavljajući svoju tradiciju, organizovana je jubilarna dvadeseta likovna kolonija Eho muzike.

Kroz koloniju je prošao veliki broj umetnika a stvoren je pozamašan fond umetničkih dela koji broji oko 430 slika, skulptura, crteža, digitalnih printova, fotografija… Upravo zahvaljujući tome sve javne ustanove u gradu imaju određeni broj tih dela koja praktično krase njihove prostore. Slikari iz svih krajeva Srbije, do 4. avgusta stvarali su u ambijentu Mokranjčevog rodnog grada, ali i drugih prepoznatljivih krajinskih lokaliteta.

Radovi nastali na koloniji „Eho muzike“ predstavljeni su javnosti na izložbi u okviru 53. „Mokranjčevih dana“. Pokrovitelj Likovne kolonije Doma kulture „Stevan Mokranjac“ je Opština Negotin, a veliku podršku kao i svih godina ranije, pružila je Hidroelektrana „Đerdap 2“, koja kao društveno odgovorno preduzeće već duže od jedne decenije pomaže njeno ali i održavanje muzičkog Festivala „Mokranjčevi dani.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Ž –  Živković Petar
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Petar Živković, bio je srpski visoki oficir, jugoslovenski general, političar, predsednik vlade kraljevine SHS.  Rođen je u Negotinu, 1. januara 1879. godine. Jedan od uticajnijih negotinaca, Živković je učestvovao u obaranju dinastije Obrenovića, tako što je otvorio kapiju kraljevskog dvora i omogućio ubistvo kralja Aleksandra Obrenovića, koje je organizovao pukovnik Dragutin Dimitrijević Apis, kasnije osnivač i vodeći član tajne nacionalističke organizacije Crna ruka. Organizirao je dvorsku oficirsku kliku Bela ruka, na čijem će čelu, kao jedan od inspiratora Solunskog procesa, likvidirati Dragutina Dimitrijevića Apisa.

Kao odani pristalica kralja Aleksandra bio je predsednik Vlade, ministar unutrašnjih poslova, vojske i mornarice tokom šestojanuarske diktature. Od 1931. bio je organizator, a od 1936. predsednik režimske reakcionarne političke grupacije Jugoslovenske nacionalne stranke. Od aprila 1941. bio je u emigraciji. Po završetku rata, Živković je ostao u emigraciji, gde je i umro, u Parizu 3. februara 1947. godine. Osuđen je na smrt s grupom Dragoljuba Mihailovića.

Rođeni Negotinac Petar Živković, pojavljuje se i u domaćoj seriji Senke nad Balkanom, gde je predstavljen kao najmoćniji čovek u tadašnjoj kraljevini, tajanstveni vladar dobra i zla. O Petru Živkoviću, zaječarski muzej je publikovao i knjigu, koja je u saradnji sa negotinskim muzejem,  predsavljena na Manifestaciji Negotinsko leto.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Z –  Zadužbina Mokranjac
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Najistaknutiji i bez premca najomiljeniji stvaraoc srpske umetničke muzike Stevan Stojanović Mokranjac je u toj muzici postavio trajne temelje i prvi sa njenim vrednostima, kao i sa lepotama srpskog muzičkog folklora, upoznao ostali svet na turnejama sa pevačkim društvima, najpre Beogradskim a po Evropi s kraja XIX i početkom XX veka. U njegovom rodnom Negotinu, velikanu Mokranjcu u čast, svakog septembra počevši od 1965. godine, održava se festival Mokranjčevi dani, jedan od najstarijih umetničkih festivala u Srbiji. Vraćajući se Mokranjcu i njegovom stvaralaštvu, na Festivalu se uvek iznova oživljava njegova muzika u sadašnjem vremenu – novim okolnostima, društvenim, socijalnim i umetničkim prilikama, podsećajući na svu lepotu i značaj njegove muzičke ostavštine.

U čast najvećeg srpskog kompozitora i dirigenta, Ministarstvo kulture Republike Srbije je 27. decembra 2005. godine, svojim rešenjem, odobrilo obrazovanje Fondacije Mokranjčeve zadužbine u Negotinu. Prva ideja o osnivanju Mokranjčeve zadužbine, pojavila se u javnosti 9. januara 2001. godine u Negotinu, prilikom proslave 145. rođendana najvećeg srpskog kompozitora Stevana Stojanovića Mokranjca. Kako do toga nije došlo a pripremajući se za obeležavanje 150. godišnjice rođenja Stevana Stojanovića Mokranjca 2006. godine, radi trajnog obeležavanja imena i dela ovog velikana naše umetnosti, najstarija srpska muzičko – pedagoška ustanova, Muzička škola Mokranjac iz Beograda, koju je pod okriljem Prvog beogradskog pevačkog društva osnovao sam Mokranjac, obnovila je ovu inicijativu.Tadašnji direktor škole mr Bodin Starčrvić je početkom septembra 2005.  uputio  svim vodećim ustanovama iz oblasti muzičkog obrazovanja, umetnosti i izdavaštva, kao i pojedincima širom Srbije koji su svojim delovanjem povezani sa Mokranjčevim delom, pismo sa pozivom da se formira Inicijativni odbor za osnivanje Mokranjčeve zadužbine.

29. septembra 2005. godine osnovan je inicijativni odbor i uz podršku Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije, posle dvomesečne pripreme, 30. novembra 2005. godine, u prostorijama Muzičke škole Mokranjac, održana je Osnivačka skupština na kojoj su Ugovor o osnivanju fondacije Mokranjčeva zadužbina potpisali predstavnici 16 ustanova. Sa mnogobrojnim ciljevima, pre svih promovisanjem i podsticanjem razvoja naše muzičke kulture, obrazovanja i umetnosti na temeljima stvaralaštva Stevana Stojanovića Mokranjca. 9. januara 2006. godine, tačno na 150. rođendan Stevana Stojanovića Mokranjca, upriličeno je svečano proglašenje Zadužbine, obavljeno je u Mokranjčevoj rodnoj kući u Negotinu.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

I –  Istorijat Negotina
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Ime Negotin prvi put je zabeleženo u 16. veku. Mesto nije imalo značaja do 18. veka, kada je postalo važno vojno uporište. Godine 1833. Negotin je trajno ušao u sastav Srbije i od tada počinje njegov brži razvoj, koji je trajao do početka Prvog svetskog rata. Bogata su kulturno-istorijska dešavanja na tlu Negotinske krajine, prožeta uzbudljivim, koloritnim i dinamičnim dešavanjima, počev od srednjeg veka, turskih pohoda, kao i novijih dešavanja. Prema pojedinim pisanim tragovima se smatra da je Negotin naselje koje je nastalo u vreme pada srpske despotovine pod vlast Turaka, 1459. godine. Međutim, najstariji do sada poznati pisani istorijski izvori o Negotinu i Krajini potiču iz turskih popisnih knjiga Vidinskog sandžaka iz XVI veka. Negotin je 1530. godine, na osnovu tih izvora, bio malo seosko naselje sa 55 kuća.

O samom postanku Negotina ima više legendi. Jedna od njih je i ova: „U današnjem Malom selu (jedan od najstarijih delova Negotina) naselio se neki Negota sa ženom Tinom, porodicom i stadima ovaca, jer je okolina bila bogata bujnom pašom, a okolo doline su se nalazile šume i šumarci. Oko njihovog stana za ovce stvaralo se postepeno naselje i od njihovih imena Nego i Tina, nastalo je ime Negotin.“ Pak, druga legenda kaže da su u staro vreme dva velikaša zidali gradove, jedan gde je Negotin, drugi na brdu blizu sela Vidrovca (današnje razvaline Vidrov grada). Kad su završili radove, tada je onaj s brda rekao onom u dolini: „Ja sam bolji grad načinio, nego ti!“ Od „nego ti“ postalo je ime Negotin. Takođe istorijski gledano u vreme velikih seoba naroda, sa istoka su prodirala ratnička plemena i nije teško zamisliti pustoš koja je ostajala u predelu sadašnje Krajine posle svake vojne najezde. Iliri i Tračani (Tribali) se smatraju prvim stanovnicima Podunavlja. Ali zna se da su na prostoru Negotinske krajine svoj trag ostavili i Kelti (Skordisci) i došljaci iz Dakije, mezijska plemena Celegari i Timaci (po kojima je reka Timok, verovatno, dobila ime).

Rimljani su u prvom veku nove ere potisli Dačane, ali su tokom narednih vekova, sa promenjivom ratnom srećom, sadašnju istočnu Srbiju (ondašnju provinciju Meziju) branili od Gota, Sarmata i Slovena. Gledano vekovima unazad, pored brojnih podataka stoji i da se na teritoriji današnje Negotinske krajine i duž Timoka prvi od Slovena naseljavaju  plemena Negoci i Timaci čime započinje slovenska istorija ovih krajeva. Burna srednjovekovna istorija sadašnje Krajine obeležena je borbom za prevlast između Vizantije i Bugarske, a pod uticaj Srbije ovi krajevi dolaze tek u vreme kralja Milutina početkom 13. veka. Značajnije promene statusa beleži u vreme austrijske okupacije (1718-1739) kada je, po popisu iz 1736. godine, dostigao sto kuća. Sa porastom stanovništva, dobio je i veći vojni značaj. Svoj najveći napredak Negotin beleži do kraja 1860-ih, od tada počinje da stagnira i ostaje u senci drugih varoši koje ga prestižu izgradnjom komunikacija i boljim i bližim vezama sa Beogradom. Ali i pored toga, Negotin je do početka 20. veka utrostručio broj stanovnika u odnosu na 1834. godinu, tako da je u Negotinu 1900 živelo 6.342 stanovnika. Danas je Negotin veoma lepo uređen grad, naročito centralni deo, koji je koncentrisan oko šetališta i dve crkve, uz nekoliko parkova i istorijskih spomenika, svetinja, brojnih znamenitosti u samom Negotinu i njegovoj okolini.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

J –  Jezik Vlaha
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Jezik Vlaha (vlaški jezik), odnosno vlaški govor, maternji je jezik Vlaha i predstavlja nekodifikovani skup trako-romanskih narečja, koji pripadaju balkanskom latinitetu. On pripada grupi istočnoromanskih jezika. Pomenuti jezik zapravo čine dva osnovna trako-romanska dijalekta. Jednim govore Carani koji žive u nizijama oko Zaječara, Negotina i Kladova, a drugim Ungurjani, koji naseljavaju područja Homolja, Zvižda, Stiga, Braničeva, Mlave, Resave i Morave. Porečka Reka i Crnorečje pripadaju prelaznoj dijalekatskoj zoni, čije se stanovništvo tradicionalno zvalo Munćani. Carani govore krajinsko-timočkim, a Ungurjani braničevsko-homoljskim dijalektom vlaškog jezika, dok je govor Munćana neka vrsta prelazne zone između ova dva dijalekta, ali mnogo bliži govoru Ungurjana, sa kojima inače Munćani imaju više sličnosti nego sa Caranima. Pored razumljivih leksičkih razlika, do kojih su dovele dve različite ekonomije stočarstvo i ratarstvo, najuočljivije su glasovne razlike: Carani imaju č/ć (č/ć) i dž/đ (dž/đ), a nemaju afrikatu „dz“ niti umekšane glasove „ś“ i „ź“, dok Ungurjani u svome govoru nemaju „č“ i „dž“, ali imaju „ć“, „đ“, umekšane glasove „ś“ i „ź“ i afrikatu „dz“, umesto koje se kod Carana čuje glas „z“. Za Ungurjane je takođe karakterističan oblik predloga „po“ i „od“: pră/dă, koji kod Carana i Munćana ima formu: pi/pe/pje odnosno đi/đe.

Dodajmo i da je u prošlosti  jezik Rumuna među strancima nazivan i vlaški, eng Wallachian, fran. Valaque, nem. Walachisch, ital., port., span., valaco, srb., hrv., bos., bug., vlaški. Po genealoškoj klasifikaciji rumunski jezik (l’imba rumâńască), koji se formirao u unutrašnjosti Balkana uglavnom na prostoru romanizovnih tračanskih plemena od Karpata pa do Pinda, pripada indo-evropskom jeziku odnosno grupi romanskih jezika ili neolatinskom, i potiče od latinskog, stoga je blizak francuskom, italijanskom, provansalskom, katalanskom, španskom, portugalskom, sardskom i retroromanskim i furlanskim govorima. Za Dr.Biljanu Sikimić početne lingvističke informacije o Vlasima ukazivale su na postojanje dva različita rumunska dijalekta, uslovno nazvanih ungurijanski (banatski) i caranski (muntenski). Istraživanja su potvrdila početne pretpostavke o postojanju dva različita dijalekta rumunskog jezika u severoistočnoj Srbiji, ali se pokazalo da je jezička situacija na terenu mnogo složenija. Pored ova dva različita dijalekta mora se imati u vidu postojanje govora Bufana u okolini rudarskog naselja Majdanpek. Neka početna terenska saznanja govore da je bufana bilo i u nekim naseljima Đerdapa, ali da su oni danas asimilovani i da govore lakalne ungurjanske govore.

Kada se govori o jeziku Vlaha, treba reći i da je Nacionalni savet Vlaha, na sednici održanoj u Petrovcu na Mlavi, ozvaničio vlaško pismo sa azbukom od 35 slovnih znakova. Ovim je usvojena varijanta vlaškog pisma koju je prethodno, na predlog udruženja građana „Gergina” iz Negotina, već usvojio Izvršni odbor Nacionalnog saveta Vlaha i reč je o pet dodatnih znakova na srpsku azbuku, karakterističnih za vlaški jezik. To su muklo A i I, karakteristični za Krajinsko-timočki dijalekat, kao i Dz, Šj i Žj koji su, uz prva dva, karakteristični za Braničevsko-homoljsko narečje. Vlaška azbuka ima  latiničnu i ćiriličnu verziju i za osnovu ima postojeći vlaški govorni jezik i dobro je polazište za nomenklaturu i standardizaciju vlaškog jezika, na kojoj će se raditi u narednom periodu.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

K –  Kajinski običaji
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Bogata kulturna baština ogledana u običajima i obredima tokom prazničnih i svakodnevnih rituala, počev od običaja ženidba i udadba, kao i tradicionalnih obreda tokom verskih i svetovnih manifestacija, čine posebnim krajinske običaje. Pored običaja u vezi sa rođenjem i svadbom, poseban i najupečatljiviji običaj vezan je za sahranu, zbog brojnih rituala koji on iziskuje. Kolo za mrtve (Ora d’e pomana) je samo jedan delić ovog kulta, iskonski ritual koji se među vlaškim življem Timočke krajine održao do današnjih dana. U kolu veliki peškri okićeni raznim slatkišima. Kolo se igra naopako jer se igralo u suprtonom smeru od onog za veselje.

Igrom i slikom pokojnika u kolu, veruju se da se na taj način uspostavlja veza između živih i mrtvih. Opšte je poznata stvar da je vlaški kult mrtvih, bogatiji nego kod ostalih naroda u Evropi. Kao što se novorođenče, nevesta i mladoženja moraju kupati, tako se kupa i pokojnik, da bi se sa njega skinuo sloj koji je imao dok je bio na ovozemaljskom svetu. Kada osoba umre prekrivaju se sva ogledala, jer se u tradicionalnoj kulturi Srba verovalo da duh pokojnika može da uđe u ogledalo, i tako ostane u kući. Bitno je bilo i da se pokojnik u kovčeg spusti sa nogama okrenutim ka severu. Smatra se da duša pokojnika luta još četrdeset dana nakon smrti. To je krizni period, koji postoji i u rođenju i u svadbi. One duše koje se teško odvajaju od svog tela su nečiste, i to su osobe koje nisu umrle prirodnom smrću, ili ako celokupni obred sahrane nije izvršen kako bi trebalo. Nakon sahrane sprema se jelo koje se jede za dušu pokojnika.

U Vojvodini se naziva daća, a u ostalim delovima Srbije pomama. Posle tih četrdeset dana, smatra se da se duša odvojila od tela potpuno, da se smirila i da je potpuno prešla u „drugi svet“, odnosno da je prošla kroz obred prijema. Posle četrdeset dana, ponovo se sprema daća za dušu pokojnika i obilazi mu se grob. Običaji i oko rođenja, oko svadbe, kao i oko sahrane, iako nisu u potpunosti prisutni, ipak su zadržali svoje osnovno značenje. Oni predstavljaju kult našeg naroda, i čuvanje tradicije.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

L –  Ljubiša Stojanović – Luis
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Ljubiša Stojanović Luis bio srpski pevač, poznat po svom specifičnom imidžu i muzičkom stilu. I ako je rođen je u Leskovcu 25. juna 1952. godine najlepše dane, detinjstvo i prvi deo školovanja proveo je u Negotinu zbog čega je kasnije u brojnim intervjuima isticao da je negotinac. Luis se bavio muzikom još od 1970. godine. Nadimak „Luis“ je dobio u devetoj godini zbog svojih uspešnih imitacija Luisa Armstronga. Završio je srednju muzičku školu u Nišu i Fakultet muzičke umetnosti u Beogradu. Među prvima je kombinovao džez sa srpskim folklorom. U Negotinu je oformio i svoj prvi muzički sastav od kojih su neki od članova bili štićenici Doma za decu bez roditelja “Stanko Paunović” Godine 1980. snimio je prvi album pod imenom „Ne kuni me, ne ruži me, majko“, koji je uspešno prodavan u Srbiji i Jugoslaviji. Zajedno sa srpskim bendom „Flamingosima“, pobedio je na Beoviziji 2006.godine pesmom Ludi letnji ples. Na Evropesmi-Europjesmi 2006. koja je održana 11. marta u Sava centru u Beogradu, „Flamingosi i Luis“ su osvojili drugo mesto. Kao i 2005. godine u Podgorici, najveći broj poena dobio je dečački sastav „No nejm“, ovog puta sa pesmom Moja ljubavi nakon što članovi žirija iz RTCG nisu dodelili ni jedan poen dvema najbolje plasiranim pesmama sa Beovizije. Glasnim negodovanjem, zviždanjem i bacanjem flaša na podijum, publika u Sava centru nije dozvolila izvođenje pobedničke pesme, nakon čega je izvedena drugoplasirana pesma, pobednik Beovizije i jasan favorit u teleglasanju, Ludi letnji ples u izvođenju „Flamingosa i Luisa“. Kao epilog spora oko rezultata glasanja, Udruženje javnih radio-televizija Srbije i Crne Gore je saopštilo da na Evropesmi-Europjesmi 2006. nije izabran predstavnik Srbije i Crne Gore na Pesmi Evrovizije u Atini. Luis je osvojio još mnogobrojne muzičke nagrade. Često je isticao da je bio izuzetno ostvaren na profesionalnom planu i da mu je velika želja da snimi album koji bi bio spoj duhovne muzike i njegovog prepoznatljivog pevačkog izraza. Ali tu želju nije ispunio.

Ljubiša Stojanović Luis bio je otac šestoro dece. Iz prvog braka je imao sina Miodraga, sa drugom suprugom Dudom, kojoj je posvetio istoimenu pesmu, sina Marka i ćerku Maju, dok mu je sadašnja supruga Silvana rodila troje dece – sinove Andreja i Sergija i ćerku Elu Mitu. Govorio je da su deca najveće bogatstvo i da planira proširenje porodice. Ljubiša Stojanović Luis je više od deceniju, u Negotinu, organizovao humanitarne koncerte i pomagao rad Doma za decu bez roditelja “Stanko Paunović”, zbog čega je poneo i titulu počasnog građanina Negotina. Luis je bio izuzetno cenjen i u inostranstvu, gde je nastupao na najprestižnijijim festivalima džez i etno muzike. Za norvešku izdavačku kuću „Sneil rekords“ snimio je album na srpskom jeziku, namenjen evropskom tržištu, sa 15 pesama. Poslednjih meseci intenzivno je radio i na novom studijskom albumu za domaće tržište, čiji je izlazak Luis najavio za jesen. Nažalost, ni to nije dočekao.

Poginuo je u saobraćajnoj nesreći 31. jula 2011. godine koja se dogodila u Feketiću. Sahranjen je u četvrtak 4. avgusta 2011. na groblju Zbeg u Borči. Pod pokroviteljstvom Opštine Negotin i u organizaciji Turističke organizacije, na Gradskom trgu u Negotinu održan je drugi veliki koncert pod nazivom „Moj život je moje blago“, posvećen sećanju na popularnog interpretatora Ljubišu Stojanovića Luisa. U čast Ljubiše Stojanovića Luisa, na Gradskom trgu postavljena i izložba fotografija sa njegovih humanitarnih koncerata u Negotinu. na jednom od panoa nalazi se i i reč Miodraga Stefanovića iz afiše programa za prvi koncert koji je održan 31. januara 1996. godine.
“Najveća vrednost rada Ljubiše Stojanovića Luisa je u tome, što su neke od najboljih njegovih pesama i interpretacija, iako su rađene iz naše tradicije i u našoj tradiciji, dovoljno muzički univerzalne, pa mogu da se izvode u svetu, gde je on već ostvario zapažen prijem. Za integraciju sa tim stranim svetom, mora se i to istaći, Luis je uradio i vrlo dobre aranžmane popularnih zabavnih pesama, svetskih hitova, koji ubedljivo pokazuju da je pred nama odškolovan čovek sa zavidnom muzičkom kulturom.“

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

LJ –  Ljubavne gradske priče
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Negotin kao i svaki grad inače svakako da u svojoj istoriji krije mnoge velike i male ljubavi koje su se u njemu desile i odigrale. Ljubavi koje su istrajale dugo godina, iznedrile svoje potomstvo kao produkt i vrhunac te ljubavi ali i dočekale starost transformišući tu nekad veliku ljubav, strast i požudu u naviku i stereotip. Ljubavi koje su se brzo ugasile isto tako kako su i planule i koje je protok vremena nezaobilazno odvukao u zaborav. Ljubavi koje su propale ali koje uvek izazovu da srce zatreperi kada je se setimo čak i mnogo godina kasnije. To su uglavnom one prve, mladalačke ljubavi kada se mislilo da je sve lako i dostižno, da sem ljubavi više ništa ne postoji i ništa nije važno, da ljubav prevazilazi sve granice i pomera planine. Normalno je da kada takva ljubav nestane i prestane da sledi razočarenje, patnja, tuga i depresija i da je u takvim trenucima bilo i pravih malih ljubavnih drama, pokušaja ubistva i samoubistva i mnogo još čega. Ali sve se to da očekivati kada je ljubav u pitanju. Ljubav je ljubav. Gde god da živite. U Negotinu ili bilo kom drugom gradu.
Jedan Negotinac, sredovečni čovek, pisac, pesnik, bloger, muzički, filmski i književni kritičar Miljan Ristić početkom 2018. godine objavio je knjigu o ljubavi pod nazivom „Ludilo ljubavi“. Knjiga predstavlja spoj poezije i proze i bavi se ljubavlju u jednom sveobuhvatnom smislu. Poezija je u najvećoj meri posvećena autorovim stvarnim, neostvarenim, nikad prežaljenim ali i imaginarnim ljubavima, ljubavima zbog kojih je patio, bio nesrećan i tužan, ali i bio neizmerno srećan, ponosan i ispunjen. Poezija prikazuje i opeva ljubav u jednom erotskom smislu. Ona je požuda, strast i opijenost ljubavlju iskazana kroz stih. Za razliku od pesama, priče izlaze iz tih okvira i obrađuju ljubav u jednom širem smislu, kao što je, na primer, platonska ljubav, ljubav prema porodici, prijatelju, umetnosti, Bogu… Znači proza izlazi iz tih seksualnih i erotskih margina ljubavi i pokušava da kroz naraciju ljubav iznese u jednoj potpunosti, sagledanu sa svih aspekata. I tu nema filozofiranja i pametovanja, već vam autor kroz klasično pripovedanje priča priče o ljubavi nagoveštavajući šta je sve to ljubav a šta nije. Kratko rečeno knjiga „Ludilo ljubavi“ je spoj poezije o Erosu i Tanatosu i priča o običnom životu ispričane kroz neobične događaje i likove.

Evo šta autor kaže zašto je napisao knjigu o ljubavi: „Zato što je svima nama potrebna takva knjiga. Zato što je danas sve manje ljubavi među ljudima. Otuđujemo se. Osamljujemo. Povlačimo u sebe. Upadamo u depresiju i aneksioznost. Sa svih strana pritiska nas negativna energija, zlo, zavist, mržnja, netrpeljivost… Ljudi su postali pakosni, zavisni, zlonamerni a nikad više im nije bila potrebnija ljubav i pažnja, kako da je pruže, tako i da je prihvate, samo da bi mogli da prebrode okrutnu i surovu realnost u kojoj žive. Ja sam zato napisao ovu knjigu, da ukažem da ljubavi ima svuda oko nas samo da joj treba pružiti šanse…“

HVALA TI
Hvala ti
što me činiš srećnim,
što si mrak moje duše
razbila svetlošću očiju svojih,
a samoću gajenu u mom biću
izbrisala zauvek
usnama svojim vrelim.
Hvala ti
što si od nekad
oronule ruševine mog života
izgradila novu sigurnu tvorevinu,
sazdanu na temeljima ljubavi tvoje,
što si mi pokazala i pomogla da shvatim
šta je to zapravo sloboda, ljubav i sreća,
što si mi probudila želju, stvorila san
i vratila veru u sebe.
Hvala ti, hvala
što si me ponovo načinila čovekom.

BOGINJA
Nisam tužan što te nemam,
dovoljno sam srećan kada te vidim,
i neka te ne čudi
to što se pogledi naši nikad sresti neće,
što ću uvek spustiti glavu
i preći na drugu stranu ulice
kada mi u susret ideš,
što neću smoći snage da ti kažem
koliko mi trebaš, koliko mi značiš,
i koliko te želim.

Nisam tužan što te nemam,
dovoljno sam srećan kada te vidim,
i neka te ne čudi
to što ćutim i zbog tebe patim,
što te posmatram iz prikrajka
i potajno divim i čeznem,
možda me je strah
ili me je pak stid
što možda nemam dovoljno snage,
istrajnosti i ljubavi
da volim jednu Boginju.

LJUBAV
Ljubav, ta iskonska misterija
u nebesa što uzdiže, iz ponora čupa,
kroz život što vodi i snagu daje,
večito inspiriše i motiviše…

Ljubav, što kao struja trese,
oganj koji u duši gori,
sjaj u očima što žari,
dodir koji kožu pali…

Ljubav, što poput vina opija,
udara u dušu i pomućuje razum,
povećava požudu a ne utoljuje žeđ
koliko god da se pilo…

Takva ljubav nam je potrebna!

Milјan Ristić rođen je 3. novembra 1974. godine u Negotinu. Živi i stvara u Negotinu. Objavio je šest knjiga:

  • Uvertira (2001, Sveti Sava, Beograd), zbirka priča,
  • DemoNkratija (2004, autorsko izdanje, Negotin), zbirka priča,
  • Ekstra nemirci (2009, autorsko izdanje, Negotin), zbirka dečje poezije,
  • Nitogen (2013, Krajinski književni klub, Negotin), zbirka priča,
  • Vizije (2015, Narodna biblioteka Dositej Novaković, Negotin), zbirka priča
  • Ludilo lјubavi (2018, autorsko izdanje, Negotin), zbirka poezije i proze.

Piše prozu, poeziju, aforizme. Takođe, piše i recenzije muzičkih albuma, knjiga i filmova. Nјegovi literarni radovi objavlјivani su u više književnih listova, publikacija, fanzina (Buktinja, Blogopedija, Arsenik…), kao i web magazinima, blogovima, portalima, (P.U.L.S.E, Afirmator, Helly Cherry, KULT, Proza on-line, Krajinski književni klub, Etna…) a pojedini tekstovi prevedeni su na engleski, nemački, francuski, španski jezik. U internet svetu poznat je kao eXperiment. Pod tim pseudonimom stvara na svom blogu/portalu eXperiment u kojem je sve moguće. U toku 2016. i 2017. godine bio je glavni urednik Buktinje – časopisa za književnost, umetnost i kulturu. Za taj vremenski period objavlјeno je ukupno 7 brojeva Buktinje od broja 47. do 53. U martu 2017. postao je član Srpskog književnog društva. Član je redakcije veb magazina Helly Cherry.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

M –  Mokranjčevi dani
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

U Negotinu se od 1966. godine pa do dana današnjeg, svakog septembra organizuje manifestacija “Mokranjčevi dani”, praznik muzike posvećen Stevanu Stojanoviću Mokranjcu. U prvo vreme je početni deo festivala bio pretežno obeležen folklornim manifestacijama, odnosno to je bio skup amaterskih folklornih grupa koje su prethodno kroz eliminatorna takmičenja po selima izborile čast da učestvuju u „Mokranjčevim danima“ i da svojom svečanom povorkom kroz grad uveličaju njihovo otvaranje. Na ovom festivalu godinama unazad učešće uzimaju najpoznatiji izvođači iz Srbije i sa prostora bivše SFRJ, ali i mnogi poznati svetski pijanisti i horovi. Natpevavanje horova je svojevrsna kruna „Mokranjčevih dana“.

U okviru pratećeg programa festivala odvijaju se brojne izložbe slika, promocije knjiga, književne večeri i izleti do turističkih destinacija Negotinske krajine. Pokrovitelj manifestacije je Ministarstvo za kulturu Republike Srbije. Kao i prethodnih, tako i ove 2018. godine, Festival Mokranjčevi dani, okupio je vrsne muzičare u čast najznačajnijeg srpskog kompozitora Stevana Stojanovića Mokranjca, koji su u njegovom rodnom Negotinu održani od 15. do 21. septembra. Besednik na otvaranju bila je balerina Aja Jung, direktorka Beogradskog festival igre.

Festival je otvorio Aleksandar Gajović, državni sekretar Ministrstva kulture i informisanja. 53. ”Mokranjčevi dani završeni su nastupom hora i simfonijskog orkestra RTS, kao i negotinskih dečijih horova koji su izveli kompoziciju Carmina Burana, Karla Orfa. Dodajmo da je Omladinski hor „Milka Stoeva“ iz Burgasa u Bugarskoj, pod dirigentskim vođstvom Svetle Stoeve, pobednik  Natpevavanja horova 53.“Mokranjčevih dana“ i dobitnik prestižne nagrade u hoskom stvaralaštvu, Statuete Stevana Mokranjca. Od ove godine se po novim propozicijama Natpevavanja dodeljuje samo glavna nagrada Natpevavanja uz specijalna priznanja. Nastupe horova na ovogodišnjem Natpevavanju ocenjivao je stručni žiri u sastavu: dr Sonja Marinković, dr Miloje Nikolić i mr Tamara Adamov Petijević.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

N –  Negotinski vašar
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Među najvećim i najpoznatijim  vašarima u Srbiji, spada  jesenji Negotinski vašar koji se neprekidno održava još od 1836. godine. Od 1839. ustanovljen je i letnji vašar, a 2004. godine i prolećni.Oni koji su verni važnoj i lepoj tradiciji na Malogospojinski jesenji vašar u Negotin pristignu iz različitih krajeva zemlje da se zabave, neki pazare ili kao prodavci, pošto ovaj vašar donosi i mogućnost solidne zarade.

Na negotinskom vašaru, ima svega i za svakog po nešto. Veoma tražene mekike su već odavno postale nezvanično drugo ime za negotinski vašar. Osim brojinih izlagača kod kojih se može pronaći, pored ostalogod , opreme za domaćinstvo i dvorišta, garderoba, narodne nošnje i tradicionalni instrumenti, na vašaru su i brojni Krajinci, građani iz susednih srpskih gradova, pa i iz Rumunije i Bugarske. Iako su moderni turbo zvuci zamenili tradicionalne, odavno, a zaprežna kola i ringišpile – skupi četvorotočkaši i luna parkovi, na vašar gotovo svi dolaze s namerom da se razonode, uživaju i kupuju.

Negotinski jesenji vašar svake godine poseti preko 1500 ljudi, toliko i čuveni Petrovdanski u julu, nešto manje – Đurđevdanski, u maju, tako da tri poznata krajinska saborovanja okupe i do 5 000 ljudi godišnje. I ove godine po želji, tradiciji, slučajno ili s namerom, trodnevni negotinski panađur, jedan od najvećih u našoj zemlji, pohrlili su gosti iz Timočke krajine ali i susednih zemalja.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

NJ –  Njive Negotina (plodno zemljište)
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Poljoprivredne površine Negotinske krajine zauzimaju 70.338 hektara, odnosno 65% ukupne teritorije Opštine, od čega je obradivo zemljište na 61.119 hektara. Klima na ovom području je toplija od unutrašnjosti Srbije, te je pogodna za gajenje bostana, grožđa i pamuka. Najzastupljeniji tipovi zemljišta su smonica, ritska crnica, peskuša i aluvijalni nanosi duž tokova reka. Smeđa kisela i lekivirana zemljišta su u brdsko planinskom delu. Plodno zemljište, 300 sunčanih dana u godini, tradicionalna proizvodnja vinove loze, rezultiraju najkvalitetnijim vinima, po kojima je ovaj kraj poznat, a proizvođači opravdano ponosni. Rejon Negotinska Krajina je prava vinska riznica Srbije. Prema Popisu 2012, u rejonu Negotinska Krajina postoji 978,04 ha vinograda (oko 955,83 ha rodnih vinograda, odnosno 97,73%), od čega je 87,92 ha sa stonim sortama i 890,12 ha sa vinskim sortama.

Vina iz ove regije su se u novijoj vinarskoj istoriji Srbije izborila za svoje mesto kvalitetom koji je potvrđen na najznačajnijim internacionalnim vinskim takmičenjima. A ohrabruje što vinari iz ovog rejona vinski identitet grade podjednako na vinima od autohtonih i internacionalnih sorti vinove loze. Rejon Negotinska Krajina se nalazi na istoku Srbije i prostire se duž reke Dunav, neposredno uz rumunsku i bugarsku granicu. Vinogradi Negotinske Krajine administrativno zauzimaju teritoriju gradova Negotin i Kladovo. Ukupne površine pod vinogradima zauzimaju 978ha. Glavni geografski faktori koji utiču na identitet regije su blizina Dunava i planine Miroč (768m), Veliki Greben (656m) i Deli Jovan (1136m)  koje sa zapada okružuju ovaj vinski rejon, pa se nagib terena postepeno spušta sa zapada prema istoku, odnosno do obale reke Dunav.

Rejon Negotinske Krajine se prostire na nadmorskoj visini  u rasponu od 60 do 480 metara, ali se vinogradi u najvećoj meri nalaze na nadmorskim visinama od 100 do 270 metara. Zanimljivo je istaći da se u Negotinskoj Krajini nalazi i mesto sa najnižom nadmorskom visinom u Srbiji na ušću Timoka u Dunav (28m). Velika vodena površina reke Dunav pojačava efekte sunca jer se sunčevi zraci odbijaju od površine vode (efekat vodenog ogledala, koji takođe postoji u sremskom rejonu, u vinogradima koji se nalaze u ataru sela Banoštor na Fruškoj Gori). Reka Dunav je takođe značajna jer ublažava tokom zime ekstremne i nagle fluktuacije temperature i štiti vinograde od opasnih mrazeva.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

O –  Odbrana Negotina
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Burna srednjovekovna istorija sadašnje Krajine obeležena je borbom za prevlast između Vizantije i Bugarske, a pod uticaj Srbije ovi krajevi dolaze tek u vreme kralja Milutina početkom 13. veka. U drugoj polovini 18. veka oblasti Krajine i Ključa predstavljaju feud sultanije valide (pripadaju sultanovoj majci) i kao takve čine oblast sa izvesnim stepenom autonomije, jer u njima nisu sudili Turci nego srpski knezovi. Prava i povlastice koje je Krajina stekla nakon austrijske okupacije 1739. godine Turci su postepeno ukidali. Turska vojska je napustila Negotin 1789. godine, ali ni austrijska uprava nije trajala dugo. Nakon Svištovskog mira 1791. godine, Krajina je ponovo uključena u sastav Vidinskog sandžaka, kojim, međutim, tada upravlja problematični Osman Pazvanoglu. Tek poraz Pazvanoglua kod Banje 1806. godine, njegova smrt sledeće godine i srpsko-rusko vojna saradnja uključili su Krajinu u ustanak. Posle smrti negotinskog oborkneza Mihajla Karapandžića, Sovjet i Karađorđe su premestili hajduk-Veljka Petrovića iz Banje u Negotin gde je on kao vojvoda krajinski, čuvao istočnu granicu Srbije, utvrdio grad i šančeve oko njega. Naročito se istakao u bici na Varvarinu, gde je bio ranjen u levu ruku i zbog toga ostao malo sakat. Sudbonosne 1813. nekoliko turskih konjanika ga je napalo kod sela Bukovča, gde ih je Veljko razbio.

Turci su zatim krenuli sa daleko jačim snagama, pa se Veljko morao povući u negotinske šančeve da ih brani. Turci su počeli da opsedaju Negotin pojačanjima koje im je poslao turski paša iz Vlaške. Ukupno 16.000 turskih vojnika je napadalo Negotin, koga je branilo 3000 Srba. Sa Hajduk Veljkom, Negotin je dobio značajnu ulogu u obezbeđenju srpske granice prema turskoj vidinskoj armiji. Veljko je poginuo u odbrani grada jula 1813. nakon čega su Turci osvojili Negotin i čitavu Krajinu. Posle sloma ustanka istočni krajevi Srbije bili su pod neposrednom upravom turske vlasti. Takvo stanje ostaje do pobune i oslobođenja šest nahija 1833. godine. U novim teritorijalnim podelama Srbije, Negotin je zauzeo značajno mesto. Najpre je postao sedište Kapetanije, a od 1834. i sedište velikog sredarstva, zatim okružja i sedište jednog ili više srezova. Od 1835. Negotin je centar Dunavsko-timočke vojne oblasti. Krajinci su vodili borbu protiv Turaka u sastavu Timočke divizije i Druge srpske armije. Turska vojska je poražena na svim frontovima. U Prvom svetskom ratu, nakon povlačenja srpske vojske, Bugari su okupirali Negotin i Krajinu, uveli bugarski jezik kao zvanični u škole, doveli svoje nastavno osoblje, iz nastavnih programa izbacili sve sadržaje koji se odnose na srpsku kulturu, istoriju i jezik. Srpska vojska, nakon oporavka na grčkim ostrvima Vido i Krf, odlazi 1916. na Solunski front. U borbama koje su vođene na ovom frontu značajnu ulogu ima 13. pešadijski puk “Hajduk Veljko” u sastavu Druge armije, koja ima glavnu ulogu u proboju Solunskog fronta.

Drugi svetski rat Negotinska krajina dočekala je podeljena u tri sreza: negotinski, krajinski (sa sedištem u Salašu) i kabukovački i sa nešto manje od 80.000 stanovnika. Uprkos podeljenosti Krajine, Negotin je sa sedam hiljada stanovnika i dalje ostao ekonomski, duhovni i kulturni centar ovog dela Srbije. Negotin je od Nemaca oslobođen 12. septembra 1944. godine, posle trogodišnje okupacije, i od tada nastavlja da se razvija kao centar sreza, pa zatim opštine sa 38 sela.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

P –  Pivnice
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Negotinske pivnice su kuće stare i po 200-300 godina, od kamena i blata, polu-ukopane, u kojima ljudi nikada nisu živeli. Negotinske pivnice predstavljaju komplekse vinskih podruma u Negotinskoj vinskoj regiji, u kojima si idealni uslovi za čuvanje i sazrevanje vina, koje se nalaze u blizini sela Rajac, Rogljevo, Štubik i Smedovac. Reč je o naseljima od kamenih kuća u kojima su se pravila i čuvala vina. Upravo, te kamene kuće nazivane su pivnice. Ipak, nema pouzdanih podataka o tome kada su prve pivnice izgrađene. Na nekima od njih je uklesana godina gradnje, dok se za druge pretpostavlja da su izgrađene u drugoj polovini 19. i prvoj polovini 20. veka.

Treba istaći da je nekada postojao veliki broj ovakvih naselja sa vinskim podrumima, ali je danas sačuvano samo njih nekoliko, od kojih su najpoznatije Rajačke, Rogljevačke i Štubičke pivnice. Pored njih, delimično su sačuvane i Smedovačke, Trnjanske, Sikolske i Bratujevačke pivnice. U selu Tamnič se nekada nalazio najveći kompleks pivnica, ali su sve one porušene do 1955. Negotinske pivnice su građene su od kamena, često tesanog, od brvana ili bondruka, debelih zidova, često i preko 60 cm. Svakako da je važno reći, da je gajenje vinove loze u Krajini u velikoj meri sačuvalo tradicionalni način podizanja vinograda, rezidbe, obrade i pravljenja vina.

Podsetimo i na činjenicu da se negotinske pivnice više ne grade i u mnogim selima su kompleksi pivnica nestali, ostale su sačuvane Rajačke, Rogljevske, Smedovačke, Štubičke i Bratujevačke pivnice. Domaćini su se potrudili da neke od njih preurede u savremeni funkcionalni prostor, zadržavajući specifičan ambijent. Taj prostor su ponudili turistima i u pivnicama se može degustirati i kupiti vino.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

R –  Rajac, Rogljevo
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Rajac je srpsko selo koje se nalazi na putu između Zaječara i Negotina. Od Zaječara je udaljeno 50, a od Negotina 25 kilometara. To je vinogradarsko ratarsko-stočarsko seosko naselje zbijenog tipa . Smešteno je na prosečno 80 metara nadmorske visine, na levoj dolinskoj strani Timoka, desne pritoke Dunava. Severna geografska širina naselja je od 44° 05’ 19”, istočna geografska dužina 22° 33’ 32”, a površina atara 1.291 hektar. Spada u stara srpska naselja (raseljena, pa kasnije obnovljena). U okolini Negotina ima nekoliko sela poznatih po „pivnicama”, kamenim kućama u kojima se pravi, pije i prodaje domaće vino. Najpoznatije je selo Rajac. Pivnice je u ovom poznatom selu prvi gradio Dima, Bugarin iz Prilepa, oko 1880. godine. U Rajcu je u jednom periodu bilo 320 kuća i isto toliko pivnica, među kojima je oko 270 registrovano, ali je manji broj aktivnih. Pivnice su pohotne, privlačne, daju sve, a uzimaju malo.

Kako su ga mnogi nazvali, selo vina građeno je kamenom iz rudnika s druge strane brda. Selo pivnica Rajac ima svoju arhitekturu, kao Pompeja. Od 1982. je pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Poput Rajca i Rogljevo koje takođe pripada opštini Negotin , je vinogradarsko ratarsko-stočarsko seosko naselje zbijenog tipa udaljeno 14 km južno od Negotina. Smešteno je na prosečno 120 metara nadmorske visine, na levoj dolinskoj strani Timoka.

Po predanju Rogljevo je jedno od najstarijih naselja u Krajini. Današnje naselje povezuje dve odvojene fizionomske celine: Rogljevo, glavni deo naselja sa dva „kraja“ (Gornji i Donji) i Rogljevske pivnice (sezonsko naselje gde se prerađuje grožđe i drži vino i rakija).Sada nadaleko poznate Rogljevačke pivnice su, na nadmorskoj visini između 80 i 110 metara. Nekada ih je bilo više od 300, a danas ih je 122, od kojih se njih 40 još koristi za pravljenje vina, dok je osam pivnica pretvoreno u izložbene prostore. Većina ih je izgrađena između 1859. i 1890.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

S –  Stevan Stojanović Mokranjac
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Stevan Stojanović Mokranjac je klasik srpske muzike, njena najistaknutija ličnost na prelazu iz XIX u XX vek, protagonista našeg nacionalnog muzičkog smera. Srpski kompozitor i muzički pedagog, klasik srpske muzike, zaslužan za uvođenje srpskog nacionalnog duha u umetničku muziku. Mokranjčeva je aktivnost višestrana. Rođen je 9. januara 1856. godine u Negotinu, što negotinci s razlogom a ponosom ističu. Preci Stevana Stojanovića vode poreklo iz okoline Prilepa u Makedoniji, odatle su doseljeni u selo Mokranje. Gimnaziju je završio u Zaječaru a potom se upisao na prirodno-matematički odsek Velike škole. Kao gimnazijalac bio je član Prvog beogradskog pevačkog društva. Davne 1879, uz pomoć Pevačkog društva, odlazi na muzičke studije u Konzervantorijumu, u Minhenu, kod J. Rajnberga. Zbog nesuglasica sa direktorom Konzervatorijuma, Mokranjac u trećoj godini studija (1883) gubi državnu stipendiju, prekida studije i vraća se u Beograd. Godine 1884. postaje horovođa pevačkog društva Kornelije Stanković. Njegovi uspesi, kao horovođe i kompozitora Prve rukoveti i Opela u ge-molu, omogućuju mu da dobije stipendiju i nastavi školovanje 1884. u Rimu, kod Parizotija, a od 1885. do 1887. na Konzervatorijumu u Lajpcigu. 1887. postaje dirigent „Prvog beogradskog pevačkog društva”.

Od 1887. do 1900. radio je i kao nastavnik muzike u Prvoj beogradskoj gimnaziji i Prvoj niškoj gimnaziji „Stevan Sremac“ a od 1901. kao predavač pojanja u Bogosloviji. Zajedno sa Stanislavom Biničkim i Cvetkom Manojlovićem osnivač je prve stalne muzičke škole (1899) – Srpska muzička škola u Beogradu (današnje ime „Mokranjac“), čiji je direktor bio do svoje smrti. Njegovom zaslugom osnovan je prvi gudački kvartet u Srbiji. Godine 1906. izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije (danas: Srpska akademija nauka i umetnosti). Njegova najpoznatija dela su svakako Rukoveti – petnaest spletova pesama zasnovanih na folklornim motivima iz različitih delova Srbije, Bosne, Makedonije, Bugarske, Primorski napjevi, duhoviti skerco Kozar, kao i muzika za pravoslavna bogosluženja: velelepna Liturgija, iz koje je najpoznatija Heruvimska pesma, najznačajnije ostvarenje horske muzike u Srba, Opelo u fis-molu, Tri statije, Tebe Boga hvalim, Veličanije svetom Savi. Iz autobiografije saznajemo koliko je Stevan Mokranjac zapisao melodija, gde kaže: „… da ima oko 160 srpskih narodnih melodija koje je na Kosovu prikupio u februaru 1896. godine i oko 300 narodnih melodija iz raznih srpskih krajeva, koje je zabeležio ili po svom znanju ili po pevanju raznih pevača. Ostalo je zabeleženo i značajno da je vredno radio i kao melograf. Poznati su njegovi zapisi Narodnih pesama i igara sa melodijama iz Levča, kao i dve značajne zbirke zapisa sa srpskim crkvenim napevima. Osmoglasnik i Strano pjenije.

Bio je oženjen 1898. Marijom, bratanicom Uroša Predića. Imali su sina Momčila Mokranjca, profesora Farmaceutskog fakulteta. Beograd je napustio 1914. godine i preselio se u Skoplje kako bi izbegao Prvi svetski rat, a ubrzo potom i umro, 28. septembra iste godine od komplikacija jetre nakon 3 godine bolovanja. Njegovo poslednje delo je „Neotpevana pesma“. Mokranjčeva porodična kuća u Negotinu je 1964. godine restaurirana i pretvorena u muzej i muzički centar. Posmrtni ostaci Stevana Stojanovića Mokranjca su preneti iz Skoplja u Beograd 1923. godine. Njegov grob se nalazi u Novom groblju u Beogradu. U sećanje na Stevana Stojanovića Mokranjca, u njegovom rodnom gradu, Negotinu, od 1965. godine, svakog septembra se tradicionalno održavaju horske muzičke svečanosti „Mokranjčevi dani”. Inače, treba se zapitati je to što čini da su Mokranjčeva dela i danas živa i sveža, dok su mnogi drugi srpski kompozitori njegovog vremena već gotovo zaboravljeni? Razlog svakako nije samo u činjenici da se gotovo celokupan njegov opus zasniva na narodnom (odnosno, tradicionalnom duhovnom) melosu, jer tu Mokranjac nije usamljen.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

T –  Tromeđa
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Negotin se nalazi blizu tromeđe Srbije, Rumunije i Bugarske. Ime Negotin je prvi put zabeleženo u 16. veku. Mesto nije imalo značaja do 18. veka, kada je postalo važno vojno uporište. Godine 1833. Negotin je trajno ušao u sastav Srbije i otada počinje njegov brži razvoj, koji je trajao do početka Prvog svetskog rata. Ravnica, poznata pod imenom Negotinska nizija, proteže se između Timoka i Dunava do lučne brdovite kose Vidrovac-Badnjevo-Bratujevac.

Iznad ove kose nastavlja se ravničarski plato sve do planina Deli Jovan i Stol, koje čitavo ovo područje prirodno odvajaju od centralne i zapadne Srbije. Sam grad je na oko 45 m iznad nivoa mora. Tragovi neolitskog čoveka, pronađeni na obali Dunava u selima Prahovo, Dušanovac i Radujevac, svedoče da je teritorija današnje Negotinske krajine bila naseljena još u kameno doba. U vreme velikih seoba naroda, sa istoka su prodirala ratnička plemena. Rezultati proučavanja arheološkog materijala nađenog u Lepenskom Viru govore da su još pre više od šest hiljada godina na obalama Dunava u Đerdapu i njegovom neposrednom zaleđu živeli ljudi čija je materijalna kultura bila na zavidnoj visini.

Mnogo je naroda kroz minule vekove živelo na današnjem istoku Srbije beležeci napredak, razvoj, nestajanje svojih civilizacija. Podaci o njima prekriveni su maglom vremena, ali ono što se pouzdano može tvrditi je da je Negotinska krajina, kao neposredno zaleđe Đerdapa, bila vazda u prošlosti most, a sam Đerdap kapija tog mosta između Vlaške nizije i Timočke doline, odnosno Balkana.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Ć –  Ćilim vlaški
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Žene vlaške nacionalnosti godinama prenose tradicionalne vrednosti s kolena na koleno i ne daju da se gasi viševekovna kultura njihovog naroda, pa često i promovišu svoju kulturu. Sa ciljem očuvanja i afirmacije identiteta svog naroda, ali i iz drugih razloga pripadnice nežnijeg pola oduvek su čuvale tradiciju svojih predaka koja bi bez njihovih vrednih ruku, preduzimljivosti i istrajnosti,odavno bila zaboravljena. One ne daju da izumru običaji, da se zaborave starine, rukotvorine, nematerijalno bogatstvo Vlaha.

Vlaški ćilim ponos je iz prošlosti Vlaha. Stare Vlajne unikatne ćilime i one sa različitim motivima, nekada su podrazumeva se radile ručno. Ćilim je imače vrsta tepiha rađena na tkačkom razboju najčešće od vune. Reč potiče od turske reči „kilim“ što u prevodu znači prostirač ili pokrivač. Iako je osnovna namena ćilima pokrivanje podova zbog svoje lepote se mogu naći na zidovima kao tapiserije. Takođe zbog mekoće mogu lako zameniti i klasične prekrivače naročito u zimskim mesecima.

Podni ćilimi se najčešće rade na razboju pomoću dve tehnike tkanja: postupkom provlačenja vunenih niti odozgo i odozdo i umetanjem petljice kojom se ostavlja čupav izgled na površini. Ćilimi se najčešće prave od kvalitetne vune mada se mogu koristiti i konoplja, svila ili lan. Postoje veliki broj vrsta i podvrsta ćilima i uglavnom se razlikuju po geografskim lokalitetima na kjima se prave ćilimi sa određenim osobenostima. Svoj Vlaški ćilim, Vlajne u godinama koje dolaze s ponosom čuvaju i žele da otrgnu od zaborava.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

U –  Ulice Negotina
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

F –  Fricman Stevan
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Stevan Fricman bio je čovek natprosečne voljne motivacije i radne inicijative, čovek širokog spektra dejstva u raznim privrednim, finansijskim, humanitarnim, kulturološkim i pedagoškim poslovima. Prvi negotinski apotekar primer je ličnosti natprosečne kreativne energije koja je snažno ustalasala „žabokrečinu negotinskog rita i cele Krajine“. Fricman  je rođen 1842. godine u Austrijskoom carstvu, tj. u Slovačkoj, u njenom glavnom gradu Požunu (Bratislava). Školovao se u mestu Modor, farmaciju završava na Bečkom univerzitetu sa vrlo dobrim uspehm. Od stranih jezika, pored maternjeg slovačkog, govori i piše nemački i srpski. U Negotin dolazi u 27. godini, tj. 1869. godine. Fricman je jedan od retkih stranaca koji su ceo svoj radni vek proveli u Negotinu. Na predlog Načelnika Krajinskog okruga Save Đukovića 4.6.1900. godine odlikovan je ordenom Sv. Save V reda. Ranije je već dobio odlikovanje Takovskog krsta V reda.Kneževina Srbija sedamdesetih 19. veka čini značajan korak na planu daljeg razvoja zdravstva i narodnog zdravlja. Koncesiju za otvaranje apoteke  u Negotinu dobio je Slovak iz Požuna (Bratislava) farmaceut Stevan Fricman, u leto, tj. 30. jula 1969. godine. Iste godiine oprema apoteku, ali nije uspeo da je otvori. Odmah posle otvaranja negotinske bolnice Stevan Fricman je počeo da snabdeva bolnicu lekovima i sanitetskim materijalom iz svoje apoteke.

Stevan Fricman je već posle godinu dana rada u Negotinu pokušao da ga napusti i odseli u Beograd, u čemu nije uspeo. Ostaje u Negotinu, ženi se i tako ceo svoj radni vek ostaje u ovoj varoši.U njegovoj bogatoj biografiji stoji pored ostalog i da je postao član Pozorišno-pevačke družine, a kasnije i Negotinskog pevačkog društva. To su društva koja su značajno uticala na društveno-zabavni i kulturni život negotinske varoši druge polovine 19. veka.On je bio i pokretač brojnih pitanja, čiji će odgovori u mnogome doprineti i promeniti život stanovništva u Negotinu, na različitim poljima, napomenuvši da su se zahvaljujući njemu odigrali i brojni a veoma značajni istorijski događaji, pre svega na poboljšanju zdravstvenih uslova života. Svojim hemijskim analizama Fricman je ukazao na primere nezdrave vode u varoši pune hlora i azotnih jedinjenja. Zatim je izvršio i hemijsku analizu dva najbliža izvora zdrave pijaće vode sa bogatog izvora Barbaroš kod sela Dušanovca i izvorske vode na bližem brdu Badnjevu. Uzorci vode sa oba izvora i rezultati njihove analize poslate su upravniku Državne hemijske laboratorije i inspektoru svih apoteka Ferdinandu Šamsu u Beogradu. U njegovom odgovoru o izvršenoj analizi vode stoji da nije baš potpuno urađena, ali je ipak dobra, iz koje se vidi povoljan kvalitet obe izvorske vode. Ferdinand Šams je na osnovu uvida hemijske analize vode, bogatstva samog izvora i konfiguracije terena prema Negotinu preporučio da se vodovod gradi i koristi vodu sa izvora Barbaroš. Stevan Fricman, fizikus Dimitrije Milićević i Okružno načelstvo doneli su ipak drugu odluku da se kao izvor za gradski vodovod koristi badnjevski izvor. Verovatno zato što je znatno bliži Negotinu, pa time i troškovi izgradnje su znatno manji. Radovi na izgradnji vodovoda uspešno su završeni i zdrava izvorska voda sa brda Badnjeva potekla je u gradskim česmama 6.11.1887. godine.  Negotinci su od 1887. mogli da koriste zdravu i ukusnu izvorsku vodu. Prva kreditna ustanova nastaje zahvaljujući veoma preduzimljivom apotekaru Stevanu Fricmanu.Takođe zahvaljujući njemu otvorena je i Negotinska akcionarska industrijska zadruga. Stevan Fricman, preminuo je 10.5.1901. godine .

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

H –  Hajduk Veljko Petrović
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Negotin i Zaječar od davnina su poznati i zbog Veljka Petrovića koji je bio srpski hajduk i junak Prvog srpskog ustanka. Rođen je u selu Lenovcu, kod Zaječara u bogatoj porodici Petra Petrovića, koga su zvali Sirenjar zbog mnoštva stoke koje je posedovao i sira što je prodavao. U mladosti je Veljko Petrović bio čoban i sluga. Sa svoje 22 godine, kao mladić reagovao je kada su dva Turčina napala njegovu sestru. Na mah ih je ubio i odmah se odmetnuo u hajduke. Prvo je išao u Vidin kod velikog odmetnika, bivšeg janičara Pazvanoglua. Međutim i tu dolazi do izražaja njegova preka narav kada ubija dva Pazvandžijina momka i beži. Od 1803. godine bio je hajduk u četi Stanoja Glavaša, da bi zatim prišao starešini Smederevske nahije, vojvodi Đuši. Kada vojvoda Đuša (Dušan Vulićević) traži od Stanoja hrabrog i poverljivog čoveka Stanoje nije imao boljeg izbora do Veljka. Od 1804 učestvovao je u ustanku u četi sa Glavašem, a posle sa Dušanom i Vujicom Vulićevićem. Svojeglavost Veljkova je uticala na to da u vremena ratna ne bude poslušan ni Vujici, a potom ni Karađorđu. Sa Vulićevićem se borio za Beograd (1806), na čijim se šančevima hrabro borio. Godine 1807. postao je buljubaša i dobio dozvolu od Sovjeta da pobuni Krivi Vir i Crnu Reku. 1809. je branio Banju od Turaka.

Njegova lična hrabrost je bila  izvanredna, i radi nje on je brzo postao razglašen na sve strane. Prek i uvek hajduk, Veljko nije bio mnogo disciplinovan, i Sovjet je imao s njim češće neprilika. 1810. godine odlikovan je zlatnim ruskim ordenom za hrabrost. On se naročito istakao u bici na Varvarinu, gde je bio ranjen u levu ruku i zbog toga ostao malo sakat. Godine 1811. postao je krajinski vojvoda i upućen je u Negotin, na Krajinu. Sudbonosne 1813. nekoliko turskih konjanika ga je napalo kod sela Bukovča, gde ih je Veljko razbio. Turci su zatim krenuli sa daleko jačim snagama, pa se Veljko morao povući u negotinske šančeve da ih brani. Treba podsetiti da su veliki bojevi oko Negotina počeli  u leto 1813. Veljko prodire do Vidina, pa potom kod Bukovča tuče manje turske jedinice, ali se ubrzo odnos snaga menja. Turci su počeli da opsedaju Negotin pojačanjima koje im je poslao turski paša iz Vlaške. Veljko je utvrdio Negotin, napravio šanac, digao kule i sačekao Turke. Najviša kula u kojoj je sedeo Veljko je nazvana Baba Finka. U šančevima, zajedno sa Veljkom borila su se i njegova braća Milutin i Miljko, kao i hrabre buljubaše i bimbaše Hadži-Nikola Mijailović, Stojan Abraš, Delibalta i dr. Očekivana pomoć koju je Veljko tražio nije stigla. Ponestala je i municija, pa se hajduk Veljko seti i naredi da se sakupe po Negotinu kalajne stvari i da se rastope u puščana zrna, a u topove je naređivao da se samo stavljaju taliri. Dan i noć je obilazio šančeve, hrabrio svoje vojnike i popravljao ruševine od turskih topova. Jedno jutro, posle dvadesetak dana odbrane, oko 20. jula, kad je naređivao opravke na malom šancu, pogodi ga topovsko đule kroz sred pleća. Jedva je mogao da izgovori samo: „Drž!“. Pao je mrtav na zemlju. Njegov brat Milutin ga je uveče zakopao kod negotinske crkve. Nakon Veljkove pogibije, Turci su zauzeli Negotin i Krajinu. Ostale su zapamćene njegove reči: „Glavu dajem, Krajinu ne dajem.“ Veljko Petrović se za života ženio  dva puta. Prva žena je bila Marija, najmlađa sestra po majci Stanoja Glavaša, ali ona nije mogla podneti hajdučki život Veljkov pa se raziđoše. Druga njegova žena, Čučuk Stana, bila mu je naročito mila. Za nju se vezuju mnoge priče uključujući i one da se sa Veljkom tukla protiv Turaka, branila Negotin i da je čak četiri rane u tim borbama zadobila. Posle njegove smrti udala se za drugog čuvenog junaka, grčkog kapetana Jorgaća.

Vrlo živu Veljkovu biografiju napisao je Vuk Karadžić. Sa Marijom je imao sina Radovana, a  potomci hajduk Veljka nastavili su život u selu Dubona i prezivaju se Hajdukveljkovići. Hajduk Veljko je još za svog života, a pogotovo posle junačke pogibije slavljen i opevan, ali je uvek naglašavan i njegov hajdučki i bećarski duh. Najpoznatije pesme o njemu su Raslo mi je badem drvo i Bolan mi leži Kara-Mustafa a tvrdnje su da postoji sedamdesetak lirskih i desetak epskih pesama o njemu. Mit oko njegove pojave je pomognut njegovim originalnim načinom pokazivanja pred bitku. Kada bi uzjahao svog omiljenog konja, Kušlju, Veljko je često pozivao muziku da svira pre nego što se upusti u bitku. Priča se i da je tu istu muziku ponovo pozivao posle završenog megdana da se pijanka i veselje nastavi.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

C –  Crkva Svete Trojice
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Saborna crkva Svete Trojice nalazi se u samom centru grada na uglu Trga Stevana Mokranjca i ulice Hajduk Veljka i svojom monumentalnošću i arhitektonskim vrednostima daje poseban vizuelni pečat starom gradskom jezgru Negotina. 1842. godine Negotin je postao duhovni centar Krajine što je iniciralo izgradnju nove crkve.

Projekat za crkvu je urađen u Ministarstvu građevina Srbije. Episkop Evgenije je 1868. godine pozvao građevinskog preduzimača Štajnehlera da započne izgradnju nove crkve ali je građenje odloženo jer je okružni načelnik, Ranko Alimpić, želeo da se sa gradnjom crkve otpočne u novoj varoši – Novom Negotinu na Dunavu. Kako do toga nije došlo, izgradnja crkve započeta je 1872. a završena 1874.godine.Ova crkva je osvećena 1876.godine. Crkva je u neoklasicističkom (nacionalnom) stilu sa elementima neorenesanse. Ikonostas crkve i životopis iz 1901. godine radio je akademski slikar Stevan Todorović zajedno sa suprugom Poleksijom.

Saborna crkva u Negotinu sa očuvanim umetničkim predmetima ima istorijske, arhitektonske i slikarske spomeničke vrednosti.Rešenjem od 02.06.1967. godine Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture stavljena je pod zaštitu zakona.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Č –  Čučuk Stana
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

1795. godine u selu Sikole, kraj Negotina a u porodici doseljenih Hercegovaca, rodila se Čučuk Stana. Imala je dve sestre, Stojnu i Stamenu, a dosta kasnije je dobila i brata Mihajla. Iako su joj roditelji živeli u Negotinu, školu je završila u Beloj Crkvi. Po očevoj želji sve tri sestre su u mladosti nosile mušku odeću, jer nisu imale brata. Stana je bila mala i krhka, zbog čega je i dobila nadimak čučuk. O ljubavi kakva se retko sreće a između nje i Hajduk Veljka, godinama se govori. Hajduk Veljko je zavoleo  Stanu na prvi pogled. Kada su se sreli imala je samo 15 godina. Devojčurak, sitne, krhke građe a bila  je hrabrija od mnogih muškaraca. Jednom dok je s vojvodom Dobrnjcem uživao u razgovoru i piću, kroz kapiju tvrđave ujahala je  Čučuk Stana, obučena kao muškarac, koja je tada izustila – Zar tvoji momci ne znaju Turke ubijati nego devojačke darove krasti – prezrivo je upitala Hajduk Veljka.Iznenađen njenom drskošću Hajduk Veljko je ostao zatečen.

Prijatelji su mu objasnili da su njegovi momci sakupljajući porez opljačkali darove koje je Radovan Plještić, Stanin otac spremao kćerima za miraz. Veljko je naredio da se otuđeno vrati i još je dodatno darivao Stanu, kada je zapravo i počela velika ljubav između Veljka i Stane.Prilikom darivanja Veljko tada reče – Sad sam te ja darivao, sad si moja. Oboje hrabri, zajedno su jahali u boj, delili postelju, sedlo i kuburu. Stana je bila čak četiri puta ranjena. Usledila je najteža 1813 godina kako za Srbiju , tako i za Veljka i Stanu. Hrabro su se borili protiv Turaka, povlačeći se sa vojskom do Negotinske tvrđave. Stana je uprkos Veljkovom ubeđivanju da se povuče sa ostalim ženama i decom ostala uz njega da se bore rame uz rame. Nakon njegove smrti Stana je bila neutešna, ali je sa saborcima ostala do kraja sa željom da osveti muža. Povukla se tek kada joj je to naredio Milutin, Hajduk Veljkov brat, pa je jedno vreme živela u Pančevu. Srce takve heroine nije moglo opet pripasti bilo kome.

Udovica Hajduk Veljka Petrovića kasnije se udala za grka Georgakisa Nikolaua Olimpiosa, kod nas poznatijeg kao kapetana Jorgića, koji se kao član zavereničkog grčkog društva borio protiv Turaka. Stana je ostatak života provela u Atini, na dvoru, učila je strane jezike i radila sa mužem. Iza nje su ostali dva sina i kćerka. Umrla je 1849. godine u Atini, ne zna se gde joj je grob.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

DŽ –  DŽo (Dragoljub Firulović)
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Na tromeđi Srbije, Bugarske i Rumunije već nekoliko vekova žive Negotinci. Slušali su muziku bez falša jer ju je komponovao najpoznatiji Negotinac – Mokranjac. Bili su ratnici zato što je tako htela istorija, a pili su, i danas piju, odlično vino, zato što je tako htela geografija. Koliko je ovaj grad nekada bio važno trgovačko mesto, možda najbolje svedoči to što je Vuk Stefanović Karadžić u Negotinu tada radio kao carinik. Za razliku od jednog , sada davnog peroda u kome su pojedinci govorili da Mokranjac svojim kompozicijama kvari narodnu muziku, ali nakon što je 1892. na otkrivanju spomenika Hajduk Veljku otpevana pesma „Knjigu piše Mula-paša“, nosili su ga na rukama. Od tada, ćutali su kad god se izvode Mokranjčeva dela. Slično je i danas, naročito kada himnu Negotina iz Šeste Mokranjčeve rukoveti peva Dragoljub Džo Firulović.

Dragoljub Džo Firulović nije samo pevač. On je slikar, pesnik, ali i lovac na kamenje, koje lovi isključivo u negotinskom kraju i od njega pravi zanimljive skulpture. Negotinci kažu da je i najpoznatiji boem iz ovog grada.  Sin Anđela Firulovića, Dragoljub, glasnik Krajine od Timoka,  muzički umetnik, jedinistvena  je i neponovljiva stvaralačka ličnost. Rođen u selu Bukovče, pored Negotina, gde su dedovi unucima praveći svirale od vrbe pričali bajke o velikoj beloj ptici sa kojom će poleteti, Dragoljub Firulović Džo, kako ga mnogi još od detinjstva zovu, otkriva svet sa tog imaginarnog leta koji je iznedrio njegovu poeziju, slike i pesmu.Taj umetnik raskošnog talenta, član Udruženja književnika Srbije, vredan animator kulturnog života Timočke krajine,  snimio  je i CD Sa Istoka sunce, sa malo poznatim vlaškim pesmama koje je na specifičan način aranžirao Mile Paunović, trubač i profesor u negotinskoj Muzičkoj školi „Mokranjac“, okupivši izvanredne muzičare iz Bugarske, Rumunije i Srbije.

Moćan, prirodno postavljen glas Dragoljuba Firulovića i interesantni aranžmani svrstavaju CD u kategoriju takozvane world music, ali, pre svega, otkrivaju prekrasno muzičko nasleđe ovog kraja, ili izvanredne muzičare u njemu.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“

Š –  Šarkamen
(Prva gradska onlajn enciklopedija)

Rimsko nalazište Vrelo nalazi se na desnoj obali Vrelske reke, na 6 km zapadno od sela Šarkamen, kod Negotina. Ovaj lokalitet prvi je zabeležio Feliks Kanic 1889. godine, a arhitekta Đurđe Bošković  skicirao je 1947. godine vidljive objekte: utvrđenje, most i hram – na desnoj obali Vrelske reke i terme – na levoj obali. Prva arheološka istraživanja na Šarkamenu preduzeli su kustosi Muzeja Krajine u Negotinu, Milica i Đorđe Janković 1975. godine, kada su nađeni delovi carske porfirne skulpture.U periodu 1994–2003, SANU, Arheološki institut u Beogradu i Muzej Krajine u Negotinu vršili su sistematska arheološka istraživanja ovog nalazišta.

Pod upravom akademika Dragoslava Srejovića, arheološkim istraživanjima rukovodio je dr Miodrag Tomović, viši naučni saradnik Arheološkog instituta.Otkriveno je više objekata na desnoj i na levoj obali Vrelske reke, među kojima su najznačajniji utvrđenje carske rezidencije i memorijalni kompleks sa carskim mauzolejom i konsekrativnim tumulom. U mauzoleju  su otkriveni kremirni ostaci carice sa setom ličnog zlatnog nakita, 3 ogrlice, 3 prstena, dve naušnice, jednog priveska i para vitičarki, ukupne težine od oko 250 grama.Kasnoantički rezidencijalno-memorijalni kompleks je kvadratne osnove, dimenzije 90 m x 90 m, ali sa zidovima rađenim od kamena i dekorativnim libažnim redovima od opeka, u tehnici opus mihtum. Kompleks ima deset kula, unutrašnjeg prečnika 9 m i spoljnjeg 15 m.Utvrđena rezidencija i memorijalni kompleks sa mauzolejom i tumulom datuju se u početak 4. veka i pripisuju se tetrarhu Maksiminu Daji (305–313. godine). Fragmenti porfirne skulpture cara na tronu nađeni su na padini južno od memorijalnog kompleksa. U mauzoleju je sahranjena carica-majka sa setom zlatnog nakita. Kompleks na Šarkamenu podignut je prema Galerijevoj palati Felix Romuliana na Gamzigradu i memorijalno – sakralnom kompleksu na Maguri, posvećenom caru i njegovoj majci Romuli. Vrelo-Šarkamen je ekskluzivan spomenik rimske kulture, a zlatan nakit iz mauzoleja, koji se sa sigurnošću može pripisati ženi iz carske porodice, je spektakularan nalaz, jedinstven na prostoru Rimskog carstva. U tri kampanje arheoloških iskopavanja (2013-2015) pažnja je usredsređena na dva sektora utvrđene palate – monumentalnu jugoistočnu kulu kružne osnove (kula 8) i zapadnu kapiju sa pripadajućim kulama, od kojih je južna poligonalna (kula 1), a severna kružna (kula 2).

Istraživanja ovog, u svetu jedinstvenog, arhitektonskog kompleksa, značajna su kako za arheologiju i istoriju naše zemlje i šire Rimskog carstva, tako i za razvoj kulturnog turizma u Negotinskoj Krajini i Srbiji. Naime, arheološka iskopavanja, praćena konzervatorsko-restauratorskim radovima na arhitektonskim spomenicima, preduslov su za prezentaciju i promociju rimskog nalazišta u Šarkamenu, kome je 1994. godine dodeljena kategorija kulturnog dobra od velikog značaja za Republiku Srbiju.

„Ovaj medijski sadržaj sufinansiran je od strane opštine Negotin. Stavovi izraženi u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva“