V

VLAŠKA MALA
Zaječarsko naselje u istočnom delu grada poznato kao Vlaška mala (tj. mahala) formiralo se još u vreme kada je Zaječar predstavljao selo. Naselje je dobilo naziv prema doseljenicima vlaškog porekla koji su se na tom mestu naselili. U vreme nakon oslobođenja od Turaka (posle 1833. godine), Vlaška mala je predstavljala periferno zaječarsko naselje. Prva imena Vlaškomalaca zabeležena su u popisu iz 1834. godine, sačinjenom radi određivanja poreza, ali su tom prilikom popisani samo oni stanovnici koji su imali ovce. Među starijim vlaškomalskim rodovima najpoznatiji su bili Budukani, Džunani, Kornani. Tokom svoje istorije, ovo zaječarsko naselje dalo je znatan broj ljudi poznatih u celom Zaječaru, a najviđeniji među njima bili su Velja Šimaro, Kole Budukanac, Karbula Brus, Andra Žokabinje, Dragi Kučuk. U ovom zaječarskom naselju živeo je i Zoran Radmilović, jedan od najvećih srpskih glumaca, iako nije bio rođeni Vlaškomalac. Najpoznatija vlaškomalska kafana bila je čuvena zaječarska kafana ,,Zelengora“. Ranije poznata pod imenom ,,Nacional“, kafana je bila čuvena po sjajnoj domaćoj kuhinji, muzici zaječarskih i velikoizvorskih violinista, kao i po stalnim uglednim gostima (lekarima, trgovcima, činovnicima). Najpoznatiji vlasnik kafane, koja je nakon Drugog svetskog rata nacionalizovana, bio je Cvetko Kančević, poznat kao ,,Gazda Cvetko – Deka“.

Vlaška mala Zaječar

VODOPAD BIGAR
Na putu Knjaževac – Pirot, u blizini Kalne, nalazi se vodopad Bigar, prirodna atrakcija koja se mora videti. Bigar je do nedavno bio malo poznat široj javnosti. U okolini vodopada uređen je mali parking i postavljene su klupe kraj bistre, ledene i čiste vode, koja može i da se pije iz vira ispod dvadesetak metara visokog vodopada. Iznad vodopada, sakrivena u gustom rastinju, nalaze se mala krečnjačka jezerca neobične plavo-zelene boje. Do njih se može doći kada se ispred vodopada “Bigar” skrene desno na zemljani put prema manastiru Svetog Onufrija, ili ako se od vodopada peške krene uzvodno uređenom pešačkom i biciklističkom stazom. Na mestu, koje narod ovog kraja zove “ludo vrelo”, ispod kaskadnih jezera, nekada je žito mlelo dvanaest vodenica. Iako se kamen više ne okrece, Bigar je pravi dragulj turističke ponude Stare planine. Atraktivni vodopad vec obilaze gosti malih hotela i pansiona u potplaninskim selima, a većina je takve posete uključila u aranžmane.

Vodopad Bigar Knjaževac

VRATNJANSKE KAPIJE
Mnogo je onih koji su pisali o Vratnjanskim kapijama, koje se nalaze u blizini Manastira Vratna, na planinskoj rečici, bistroj i pogodnoj za ribolov, upravo gde su ogromna kamena vrata-kapije, koje je priroda načinila “bez dleta i čekića”. Prva kapija nosi ime Veliki prerast, druga Mali prerast, a treća Suvi prerast. Ceo kompleks Vratne, selo, manastir i kapije, okružen je rekama i šumama i predstavlja jednu od najzanimljivijih turističkih destinacija Negotinske krajine. Ovi “dragulji” su od Negotina udaljeni svega tridesetak kilometara. Lepotu Vratnjanskih kapija upotpunjuju i srednjovekovni Manastir Vratna, kao i istoimeno lovište sa velikim stadom muflona i krdom jelena lopatara. Vratnjanske kapije, prirodni kameni mostovi nastali poniranjem reke Vratna ispod krečnih grebena, sigurno su jedan od najsjajnijih bisera Istočne Srbije. Za ovaj dragulj nažalost malo se zna, a po lepoti i osobenostima, nadmašuju mnoge poznate eko destinacije i to ne samo u ovom delu Srbije. Još su daleke 1895 godine privukle pažnju Jovana Cvijića, a u XXI veku, osim lokalnog stanovništva, malo ko zna za ovaj mali raj na zemlji. Mala kamena kapija duga je 15 a Velika čak 45 metara i teško su prostupačne, ali onim upornim, koji se do njih probiju, zastaje dah od lepote prizora. Netaknuta priroda, čist vazduh, pogled koji puca na sve strane. Tišinu remeti samo žubor reke i cvrkut ptica, ima ih 57 vrsta selica i stanarica, od predatora do pevačica. Specifična  drvenasta i žbunasta flora se ovde nastanila još u ledenom dobu, ima bukve, oraha, jorgovana, jasena. Na stenama i pašnjacima raste oko 400 vrsta trava od kojih su mnoge lekovite. Područje Vratne predstavlja oazu čiste i netaknute prirode. Zbog samo dela navedenog o lepotama ovog kompleksa, slobodno se svi koji su ovde bili, slažu, da je  ovo jedna od najatraktivnih eko destinacija naše zemlje.

Vratnjanske kapije

Ovaj projekat je sufinansiran sredstvima Ministarstva kulture i informisanja
,,Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva”